Ook Nederlandse kinderen slachtoffer van donor-schandaal

Het schandaal rondom een Deense spermadonor met een ernstige genetische afwijking blijkt veel groter te zijn dan aanvankelijk werd gedacht. De man blijkt minstens 197 kinderen verspreid over Europa te hebben verwekt, die drager kunnen zijn van de genetische afwijking. Daardoor hebben ze een zeer grote kans op het krijgen van kanker. Omdat niet duidelijk is hoeveel mensen gebruik hebben gemaakt van zijn zaad, is zijn donornaam en -nummer nu ook bekendgemaakt.

Het gaat om de Deense anonieme donor 7069, alias Kjeld. Dat is niet zijn echte naam, maar wel de naam die bij moeders bekend is. Zijn naam en nummer worden bekendgemaakt in de hoop kinderen die nog niet getraceerd zijn, alsnog te kunnen opsporen. Ook kunnen moeders met een andere donor op deze manier worden gerustgesteld.

Grote kans op kanker op jonge leeftijd

Eerder dit jaar kwam het nieuws over de Deense spermadonor aan het licht. Destijds werd er gedacht dat de man 67 kinderen had verwerkt, maar inmiddels blijkt het om minstens drie keer zoveel kinderen te gaan. De donor is zelf gezond, maar heeft een genetische afwijking in een deel van zijn zaadcellen. De kans dat de donorkinderen de mutatie ook hebben, is maximaal 50 procent. Als ze de mutatie erven, is de kans 80 tot 90 procent dat ze kanker krijgen. Vaak al op jonge leeftijd.

Van minstens tien donorkinderen is inmiddels bekend dat ze kanker hebben gekregen. „Er zijn ook kinderen die al twee verschillende vormen van kanker hebben gehad, van wie sommigen zijn overleden op jonge leeftijd”, aldus de Franse bioloog en kankeronderzoeker Edwige Kasper. Zij en andere artsen maken zich zorgen over de gezondheid van de kinderen die nog niet zijn getraceerd. Ze krijgen echter geen hulp van de Deense spermabank European Sperm Bank (ESB) bij het vinden van alle moeders en kinderen. De bank zegt dat het de privacy van de donor verhindert, zo blijkt uit een groot onderzoeksproject van Nieuwsuur/NOS samen met 13 Europese publieke omroepen.

Eerder al zorgwekkende meldingen

Het zaad van de Deense spermadonor werd tussen 2006 en 2023 verkocht door ESB. Al in april 2020 blijkt één van de donorkinderen kanker te hebben gekregen, waarna de uitgifte van Kjelds zaad wordt gepauzeerd. Als vervolgens uit genetische tests niks naar voren komt, wordt de donor weer vrijgegeven. In oktober 2023 krijgt de ESB nóg twee meldingen van een donorkind met kanker. Pas dan blijkt uit meerdere tests dat Kjeld een kankerverwekkende mutatie heeft in een deel van zijn sperma, waarna hij permanent wordt geblokkeerd.

De bank heeft hierna klinieken ingelicht die het zaad hebben gekregen. Deze klinieken moeten de ouders en kinderen informeren, maar dat is niet in alle gevallen gebeurd. Hoewel Nederlandse klinieken de Deense donor niet hebben gebruikt, zijn er minstens twee Nederlandse vrouwen die wél een kind van hem hebben gekregen, via een Belgische kliniek. In Nederland is het gebruik van anoniem zaad al 20 jaar verboden, maar in België niet. Het is niet bekend of de Nederlandse kinderen drager zijn van de genetische afwijking.

Limieten spermadonor zijn flink overschreden

Uit onderzoek blijkt in ieder geval dat de nationale limieten rondom donorzaad flink zijn overschreden bij het zaad van Kjeld. In Spanje, België en Denemarken zijn grote aantallen kinderen verwekt met donor 7069, respectievelijk 35, 53 en 99. Toch geldt er in Spanje een wettelijk maximum van zes kinderen en in Denemarken een maximum van 25 kinderen. In België mag een man aan maximaal zes vrouwen doneren. De Deense Patiëntveiligheidsautoriteit zegt dat het de verantwoordelijkheid van de spermabanken is om zich aan de landelijke limieten te houden.

Ook in Nederland werden er eerdere grote misstanden ontdekt bij een spermabank.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties