Hoe komt het dat we in de winter zo moe zijn?

Het is zeven uur in de ochtend. Je hebt al drie keer de wekkerfunctie op ‘snooze’ gezet. Alles lijkt zich in slow motion af te spelen: opstaan, douchen, aankleden. Zelfs na een flinke sloot koffie, voel je je nog slaperig, suf en moe. En dan is het buiten ook nog eens donker, het lijkt wel nacht.

Je pakt je spullen, stapt in de auto om op tijd op je werk te komen. Maar het gevoel van vermoeidheid blijft aanhouden. ’s Avonds kruip je vroeg onder de wol. Waar komt die wintervermoeidheid toch vandaan? En wat kun je eraan doen?

Veel mensen merken het: tijdens de donkere maanden voelen we ons sneller moe, futloos of lusteloos dan in de lente en zomer, wanneer we tomeloze energie hebben en de dagen eindeloos lijken te duren. Dit is niet zomaar een gevoel: er zijn meerdere lichamelijke en psychologische oorzaken die kunnen zorgen voor die vermoeidheid in de winter. In de je lichaam gebeurt er van alles. Begrijp je dit, dan is het niet zo verwonderlijk dat je je door de dagen heen lijkt te slepen.

Minder daglicht verstoort je biologische klok

In de winter komen we veel minder in aanraking met daglicht, een zonnige, winterse dag daargelaten. De zon staat lager aan de hemel, er zijn minder uren licht en mensen blijven vaker binnen. De kou, ijzel en ander winters weer nodigt niet echt uit om een frisse neus te nemen.

Dit gebrek aan licht beïnvloedt onze biologische klok. Licht helpt de interne klok te synchroniseren; bij te weinig licht blijft je lichaam langer melatonine aanmaken, het hormoon dat je slaperig maakt. Daardoor kun je je sneller moe en suf voelen, ook overdag.

Vitamine D en moe zijn

Daglicht heeft ook een andere functie. Het helpt ons lichaam om vitamine D aan te maken. In de winter staat de zon zo laag dat onze huid nauwelijks vitamine D produceert. Dit is een bekend fenomeen in Nederland; aan het einde van de winter heeft 7 tot 26 procent van de Nederlanders een vitamine D-tekort als gevolg van weinig zonlicht, aldus het RIVM. Sommige Nederlanders zijn daar extra kwetsbaar voor, bijvoorbeeld omdat ze een donkere huid hebben. Zij kunnen baat hebben bij suppletie om zich weer wat energieker te voelen.

Dat vitamine D niet voldoende aangemaakt wordt, betekent niet dat het direct de enige oorzaak is van vermoeidheid, maar het kan wel bijdragen aan lage energie en somberheid, vooral bij mensen die weinig buiten komen, volgens het Voedingscentrum.

Verstoord slaap-waakritme zorgt voor vermoeidheid

Een andere factor die bepalend is voor je energieniveau, is je slaappatroon. De dagen worden korter, je slaappatroon verandert. Minder daglicht verstoort de afname van melatonine in de ochtend, terwijl meer melatonine in de namiddag en avond je slaperig kan maken op momenten dat je eigenlijk actief wilt zijn.

Dat kan leiden tot een gevoel van structurele vermoeidheid, door de hele dag heen. Super vervelend, want in tegenstelling tot dieren kun je daar niet lekker aan toegeven en een winterslaap houden, maar verwacht je baas dat je productief bent.  

Bij sommige mensen is er meer aan de hand dan dat ze zich extra moe voelen. Het gebrek aan zonlicht, kan ook weerslag hebben op hun psyche. Een winterdip of winterdepressie kan leiden tot overmatige vermoeidheid, somberheid, meer behoefte aan slaap en weinig motivatie. Dit is mede het gevolg van het gebrek aan daglicht en de hormonale veranderingen die daarmee gepaard gaan.

Minder beweging en sociale prikkels

In de winter bewegen mensen vaak minder omdat het kouder en donkerder is. Minder lichaamsbeweging kan je energieniveau verlagen en ervoor zorgen dat je slechter slaapt (wat ook weer tot vermoeidheid leidt). Sociale activiteiten staan in de winter ook vaak op een laag pitje, en daardoor kan je stemming (en energielevel) achteruitgaan. Samen met het gebrek aan licht kan dat de vermoeidheid versterken.

Wat kun je zelf doen als je moe bent?

Wintervermoeidheid is vervelend, want het liefst wil je je fit en energiek voelen. Maar biologisch gezien is het volkomen verklaarbaar. Het goede nieuws is dat je er wel tot op zekere hoogte invloed op kunt uitoefenen.

Ga dagelijks even naar buiten. In plaats van je boterhammen achter je bureau op te eten, kun je ook een winterse wandeling maken. Zelfs als het bewolkt is, helpt het toch om je biologische klok in de pas te laten lopen. Beweeg regelmatig, niet alleen binnen in de sportschool, maar ook buiten, al is het door op de fiets boodschappen te doen. Dit heeft een positieve invloed op zowel je stemming als je slaap en je energieniveau.

Blijf je je vermoeid voelen en zodanig dat het je dagelijks leven ontregeld? De oorzaak kan liggen in vitamine D-tekort. Een supplement kan voor sommige mensen zinvol zijn, maar dat is per persoon verschillend.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties