Psycholoog legt uit: dít is de verrassende reden achter Marians ’truitjes-opmerking’ in Winter Vol Liefde

De expert aan het woord: voorbij de online meningen

Het zal voor Andre niet gemakkelijk zijn om de liefde te vinden in het piepkleine dorpje Arans in Andorra, maar Winter Vol Liefde biedt prachtige mogelijkheden. Talloze vrouwen zagen zijn oproep en met resultaat: een handjevol vrouwen is afgereisd naar het kleine land om te kijken of er een romance kan ontstaan met Andre. Maar, niet zonder goedkeuring van moeder Marian. Al in de eerste aflevering zette ze de toon door een opmerking te maken over het truitje van één van de dames. En terwijl wij als kijkers ons oordeel direct klaar hadden, ziet psycholoog Gera iets wat wij misten: een klassiek psychologisch mechanisme dat alles verklaart.

Op social media wordt Marian al de ‘nieuwe Monique’ genoemd en zijn de meningen niet mals. Precies de reden waarom psycholoog De Jong haar analyses deelt. “Ik wil een diepere kijk op dingen geven, die milder is dan wat je vaak op social media leest,” vertelt ze aan de telefoon. “We willen het graag labelen, dan is het veiliger en hebben we het in een hokje geplaatst. Maar dit is een andere energie.” Met haar expertise in in gedrags- en familiepatronen herkent ze maar al te goed wat er bij het gezin van Andre en Marian gebeurt. “Ik wil juist die onderliggende patronen zichtbaar maken, zodat we er zelf van kunnen leren.”

Volgens De Jong is Marian inderdaad ook een moeder die moeite heeft om los te laten, maar wel op een ander level dan de bekende moeder Monique. Het cruciale verschil, zo stelt de psycholoog, is de hoeveelheid ruimte die Marian haar zoon geeft. “Dat is het grote verschil, dat deze moeder hem wel die ruimte geeft,” zegt ze. “Wezenlijk anders.” Waar Monique de date van haar zoon Mike verstoorde, laat Marian haar zoon Andre wel momenten alleen met zijn dates hebben. Ze faciliteert zelfs dat hij met Eva even op pad kan om te eten en te skiën. Hoewel Marian het vooral goed wil doen voor haar zoon, mogelijk vanuit eigen onzekerheid, is de dynamiek fundamenteel anders.

De psychologie achter het ‘foute truitje’

Volgens De Jong is die ogenschijnlijk onschuldige opmerking over het ‘foute truitje’ veel meer dan een mode-advies. Het is een klassiek, en vaak onbewust, psychologisch spel dat veel dieper gaat. Ze legt uit dat een zoon, zonder dat men het doorheeft, een belangrijke bron van emotionele vervulling kan zijn, zeker als de partnerrelatie met de vader, die “meer op de achtergrond rustig en kalm is,” wat afstandelijker is. Wanneer er dan een nieuwe vrouw in het leven van haar zoon komt, is dat geen simpele ’toevoeging’.

Voorheen was de moeder, in de woorden van De Jong, “de enige vrouw in zijn leven.” De nieuwe vrouw neemt – gevoelsmatig en energetisch – de plek in die de moeder onbewust voor zichzelf had gereserveerd. De moeder verliest niet haar zoon, maar wel haar exclusieve rol als nummer één, wat een soort innerlijke strijd in haar oproept en de noodzaak om los te laten. De opmerking is dan ook, volgens de psycholoog, een vorm van zelfbescherming: “Dit is misschien ook een beetje afzetten vanuit haar om minder bij de gevoel te komen.”

En precies dáár krijgt de opmerking over het truitje betekenis. Het gaat niet over kleding, maar over controle en het creëren van veiligheid. Het is, zoals De Jong het noemt, een manier om de situatie te “labelen natuurlijk, want dan is het veiliger.” Door te suggereren om te gaan winkelen, zegt de moeder eigenlijk: “Jij bent nog niet goed genoeg zoals je bent, maar ik kan je verbeteren.” Op die manier houdt ze de regie en blijft ze de centrale vrouw. Dit komt voort uit het feit dat ze haar zoon innerlijk nog niet als een volledig volwassen, onafhankelijke man ziet. Zoals De Jong het stelt, een zoon moet “voldoende hebben gepuberd en op die manier zich hebben losgeweekt van zijn moeder” om echt zijn eigen pad te kiezen, een proces dat hier duidelijk nog niet is voltooid.

Het is, volgens de psycholoog, geen kwaadwillendheid, maar een vorm van liefde die moeite heeft met loslaten. De dynamiek wordt pas weer gezond als iedereen zijn eigen, juiste plek inneemt: de zoon als een volwassen man, de moeder een stapje terug, en de plek naast de zoon volledig vrij voor een partner.

De psychologie van de gekleurde poppetjes

Om het ongrijpbare concept van ‘onbewuste loyaliteit’ te verklaren, gebruikt psycholoog De Jong een krachtige visuele metafoor. Het legt uit waarom een kind, zelfs als volwassene, nooit écht een van zijn ouders kan afwijzen zonder een deel van zichzelf te verloochenen.

Ze begint haar uitleg als volgt: “Wat ik altijd doe, is werken met gekleurde poppetjes. Dan heb ik een poppetje voor de vader en de moeder. Het popje van vader is blauw, het popje van moeder is geel. En dan heb ik een groen poppetje, dus dat zijn de kleuren van vader en moeder samengevormd tot jou. Dus jij bent groen in dit verhaal.”

De kern van de metafoor zit van binnen. Als je het groene poppetje (het kind) zou openen, zie je de oorsprong: “En als je dan naar die twee deeltjes kijkt van binnen, zie je dat de ene helft blauw is en de andere helft geel. En een kind kan daarom nooit zijn ouders afwijzen.”

Wat gebeurt er als een kind, bijvoorbeeld in een vechtscheiding, toch gedwongen wordt om een kant te kiezen? Zelfs als het kind loyaal is aan de ene ouder, blijft de verbinding met de afgewezen ouder innerlijk bestaan. De Jong: “Dan zal een kind daarin meegaan, maar tegelijkertijd zal hij van binnen dat blauw voelen wat hij dan afwijst. En dat gaat ergens voelbaar worden in een patroon of in het voelen, dus onrust, een bepaalde leegte. En zonder dat je daar dus van bewust bent.”

De Jong concludeert dat het afwijzen van een ouder psychologisch niet werkt, omdat het neerkomt op zelfafwijzing. Het onderbewuste zal altijd proberen om die balans te herstellen: “Want dan wijs je jezelf voor een deel af. En dan ga je bijvoorbeeld dezelfde hobby, hetzelfde werk zoeken als de afgewezen ouder. Om weer dat stukje blauw in jou te voelen.”

Advies voor de toekomst: tips voor de vrouwen van Andre

Wat kunnen de vrouwen die bij Andre langskomen (of iedereen die deze situatie herkent) het beste doen? De Jong adviseert om eerst bij jezelf te rade te gaan: “De tip is eigenlijk: ken je eigen patronen. Wat raakt mij hierin?” Zodra de relatie serieus wordt, is het belangrijk om het gesprek aan te gaan, maar wel met beleid. De Jong waarschuwt dat Andre zó loyaal is, dat kritiek op zijn moeder voor hem kan voelen als een persoonlijke afwijzing, alsof hij moet kiezen. De meest concrete tip is dan ook om actief te investeren in tijd voor twee. Want, zo stelt ze, alleen door “tijd voor elkaar samen te nemen” kan er een eigen, nieuwe band ontstaan die sterk genoeg is om deze dynamiek te doorbreken.