Hybride werken wint terrein, maar werkgevers en werknemers botsen

Hybride werken – deels thuis, deels op kantoor – is sinds de coronapandemie stevig verankerd in Nederland. Miljoenen werknemers werken inmiddels volgens dit model. Het levert aantoonbare voordelen op, maar zorgt ook voor nieuwe spanningen rond productiviteit, controle en arbeidsrechten. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Voor het onderzoek analyseerden UvA-onderzoekers enquêtegegevens van ruim 4.500 werkenden en ongeveer 1.500 organisaties. Daarnaast maakten zij gebruik van bestaande surveydata en juridische analyses om de gevolgen van hybride werken voor welzijn, productiviteit en arbeidsrechten scherp in beeld te brengen.

Nederland Europees koploper thuiswerken

In 2023 werkten meer dan 5 miljoen Nederlanders deels vanuit huis. Daarmee behoort Nederland tot de landen waar thuiswerken het meest is ingeburgerd. Vooral hoogopgeleiden, werknemers in ICT- en kantoorfuncties en mensen tussen de 35 en 45 jaar maken structureel gebruik van hybride werken. In sectoren als zorg, logistiek en horeca blijft die mogelijkheid beperkt, omdat fysieke aanwezigheid daar onmisbaar is.

De meeste thuiswerkers werken gemiddeld twee dagen per week buiten kantoor, blijkt uit het UvA-onderzoek. Dinsdag en donderdag zijn daarbij de populairste kantoordagen.

Meer vrijheid, maar ook meer druk

Voor veel werknemers pakt hybride werken positief uit. Ze besparen reistijd, krijgen meer zeggenschap over hun werkdag en ervaren vaker een betere werk-privébalans. Veel respondenten geven bovendien aan thuis productiever te zijn en zich beter te kunnen concentreren.

Daar staat tegenover dat hybride werken ook duidelijke nadelen heeft. Sociale contacten met collega’s nemen af, werk en privé lopen sneller door elkaar en een deel van de werknemers ervaart juist meer stress en structureel overwerk. Vooral bij langdurig en intensief thuiswerken liggen gevoelens van isolatie op de loer.

De analyse laat weinig twijfel: werknemers die ongeveer twee dagen per week op kantoor werken, rapporteren gemiddeld het meeste werkplezier en de laagste stressniveaus. Volledig thuiswerken of juist bijna altijd op kantoor blijkt minder gunstig.

Werkgevers blijven verdeeld

Werkgevers kijken minder eenduidig naar hybride werken. Een deel ziet het als een effectief middel om personeel aan te trekken, kantoorruimte te beperken en duurzamer te werken. Andere werkgevers vrezen juist voor afnemende samenwerking, minder innovatie en verlies aan grip op prestaties.

Controle vormt daarbij een belangrijk breekpunt. Sommige werkgevers sturen bewust op vertrouwen en resultaat, terwijl anderen hun toevlucht nemen tot software om thuiswerkers te monitoren. Die controle kan prestaties inzichtelijk maken, maar vergroot tegelijkertijd de kans op wantrouwen en hogere werkdruk.

Wettelijke verantwoordelijkheid stopt niet bij de voordeur

Juridisch gezien blijft de werkgever volledig verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkplek, ook als die zich thuis bevindt. Dat geldt voor ergonomie, werktijden en mentale belasting. In de praktijk blijkt echter dat veel werknemers onvoldoende weten welke afspraken hierover gelden.

Ook het zogenoemde ‘recht op onbereikbaarheid’ speelt een steeds grotere rol. Werkgevers zijn verplicht om met werknemers in gesprek te gaan over werkdruk en bereikbaarheid, maar volgens de onderzoekers gebeurt dat lang niet overal structureel.

Hybride werken is ingeburgerd, maar slecht uitgewerkt

Organisaties geven hybride werken op zeer uiteenlopende manieren vorm. Sommige bedrijven hanteren heldere regels en vergoedingen voor thuiswerken, terwijl andere het grotendeels overlaten aan teams en individuele werknemers. Vooral kleinere organisaties missen vaak de middelen om thuiswerkplekken goed te faciliteren.

Overleg met ondernemingsraden blijkt daarbij cruciaal. Zij kunnen duidelijke afspraken afdwingen, maar fungeren soms ook als rem op verdere flexibilisering.

De kernconclusie van het UvA-onderzoek is helder: hybride werken is blijvend, maar de randvoorwaarden lopen achter. Zolang afspraken over bereikbaarheid, controle en verantwoordelijkheid vaag blijven, blijft het spanningsveld tussen vrijheid en werkdruk bestaan.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties