Hierom kijken we zo graag naar gevaarlijke dingen

Iemand die zonder touw een wolkenkrabber beklimt. Een live gestreamde stunt waarbij één misstap fataal kan zijn. Of gewoon dat moment waarop het verkeer ineens vaststaat omdat iedereen even wil kijken naar een ongeluk aan de andere kant van de weg. Die gevaarlijke dingen maken ons maar wat benauwd, maar wegkijken lukt vaak niet. Waarom eigenlijk?

Dat mensen gefascineerd zijn door levensgevaar is geen nieuw fenomeen. Maar de aantrekkingskracht ervan lijkt groter dan ooit. Levensbedreigend vermaak is uitgegroeid tot een van de populairste vormen van entertainment. True crime domineert boekenlijsten, podcasts en streamingdiensten en gevaarlijke stunts trekken wereldwijd miljoenen kijkers.

Metro legde eerder uit waarom mensen zo graag naar horrorfilms kijken.

Nieuwsgierigheid naar gevaarlijke dingen

Psychologen noemen dit morbide nieuwsgierigheid: de drang om te kijken naar dingen die angst, afkeer of spanning oproepen. Dat klinkt tegenstrijdig, want eigenlijk zijn dat gevoelens die we liever vermijden. Maar toch zit deze drang diep in de menselijke psychologie. Door gevaar van een veilige afstand te observeren, verzamelen we informatie. Wat gaat hier mis? Wat zou ik zelf moeten vermijden? Die reflex hielp onze voorouders overleven.

Dat verklaart waarom mensen afremmen bij een ongeval of blijven hangen bij schokkend nieuws. Toch gaat die uitleg niet altijd op. Niemand kijkt naar een waaghalzer die een gebouw beklimt om te leren hoe je dat zelf veilig kunt doen. De aantrekkingskracht zit dus dieper.

Spanning als breinbooster

Waar zit het ‘m dan in? Gevaar zorgt voor adrenaline. Het hart gaat sneller kloppen, de aandacht wordt scherper en emoties komen op volle kracht binnen. Juist die intense prikkels maken het moeilijk om weg te zappen. In films en series werkt dat net zo. Hoe hoger de inzet, hoe sterker we meeleven. En er is weinig met meer inzet dan leven of dood.

Daar komt bij dat het brein extra alert wordt bij nieuwe en onvoorspelbare situaties. Evolutie speelde daarbij een grote rol. Alles wat afwijkt, kan een kans zijn, maar ook een bedreiging. Die combinatie van spanning en onzekerheid trekt ons automatisch naar het scherm.

Opvallend is dat angst ons normaal gesproken laat terugdeinzen, maar bij morbide nieuwsgierigheid gebeurt juist het tegenovergestelde. We bewegen ons mentaal richting het gevaar. Volgens psychologische theorieën doen we dat om onzekerheid op te lossen. Pas als we genoeg informatie hebben, kan het brein beslissen of iets vooral riskant of juist lonend is. Het brein wil koste wat kost weten hoe het afloopt.

Mannen, vrouwen en risico’s

Morbide nieuwsgierigheid komt bij iedereen voor, maar uit onderzoek blijkt dat mannen en vrouwen het anders invullen. Mannen zijn gemiddeld genomen meer gericht op directe risico’s en gedrag als gevaarlijke stunts. Vrouwen zijn vaker geïnteresseerd in misdaadverhalen en true crime. 

Dat verschil wordt verklaard vanuit evolutionaire rollen, maar ook vanuit veiligheid: vrouwen lopen in het dagelijks leven vaker risico slachtoffer te worden van geweld en zoeken daarom informatie om patronen te herkennen. Het publiek van true crime bestaat niet voor niets voor het grootste deel uit vrouwen.

De populariteit van levensgevaarlijk vermaak roept ook vragen op. Is het verantwoord om iemand aan te moedigen extreme en gevaarlijke risico’s te nemen, terwijl miljoenen toekijken en platforms eraan verdienen? Voor kijkers voelt het als spanning en sensatie, voor de hoofdpersoon kan één fout fataal zijn.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties