Na zes jaar voorbereiding is gisteren de volgende grootschalige musical in première gegaan: Willem van Oranje. De 4 miljoen (!) bezoekers van Soldaat van Oranje kunnen met een gerust hart deze ‘opvolger’- al is dat niet zo bedoeld – gaan zien, want hij is geslaagd. Wegdommelen wordt echter niet geadviseerd, want het is ook een pittig geschiedenislesje van onze Vader des Vaderlands (een uitstekende Joris Smit) geworden.
Een vergelijking maken met de succesvolste musical aller tijden, Soldaat van Oranje, is voor de makers van Willem van Oranje niet zo aardig, maar in dit geval is er geen ontkomen aan. De setting – 1200 mensen op een tribune die 360 graden langs de scenes draait – voelt precies hetzelfde als het theater van ‘Soldaat‘ in Katwijk. Regisseur Theu Boermans is er weer bij (met Frans van Deursen is hij ook verantwoordelijk voor het script). Bovendien tellen we zo een stuk of zeven acteurs die er ook in het beginstadium van Soldaat van Oranje, alweer vijftien jaar geleden, bij waren. Onder de hoofdrolspeler van toen, Matteo van der Grijn (Metro sprak hem vorige week over Willem van Oranje).
Destijds kwam koningin Beatrix nog naar de première. De koninklijke familie zit momenteel op een andere tribune dan die van een theater, namelijk van de Olympische Winterspelen.
Willem van Oranje is film en theater door elkaar
Ook voor dit nieuwe spektakelstuk – want dat is het met musical en film door elkaar – is een nieuw theater opgetrokken, het Prinsentheater aan de zuidkant van Delft. Willem van Oranje had moeiteloos in de hal van Soldaat van Oranje geprogrammeerd kunnen worden, maar dan over een half jaar als Soldaat na bijna zestien jaar definitief stopt. Nu zijn het zes maanden lang nog elkaars concurrenten.
Uiteraard is toch gekozen voor Delft, de stad van waaruit Willem van Oranje zich als legeraanvoerder verzette tegen de Spaanse overheersing, de veldslagen van Alva (Tijn Docter) en de onderdrukking door de Spaanse koning Filips de Tweede (Roben Mitchell). De stad ook waarin hij midden in zijn succesverhaal in 1584 werd vermoord door Balthasar Gerards (die vier dagen later werd geëxecuteerd). Willem van Oranje werd in Delft de grondlegger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Hij stond aan de wieg van de vrijheid waarin we bijna 1500 jaar later nog altijd kunnen leven (vrijheid in denken en godsdienst) en legde de basis voor democratie. En oh ja, we zingen natuurlijk nog altijd ‘een liedje’ over deze man, die ondanks zijn grote staat van dienst maar 51 jaar werd.
Joris Smit en de rol van zijn leven
Joris Smit, die als tweede naam in werkelijkheid Willem heeft, zet Willem van Oranje prima neer. Hij is acteur (onder meer in de tv-serie NOOD) en nam voor de rol van z’n leven zangles. Waar sommige acteurs wat moeite hebben met de enorme speelruimte en zich daardoor gaan overschreeuwen, heeft Smit zichzelf totaal – en prettig – onder controle.
Van Oranjes verhaal is zoals gezegd een behoorlijke geschiedenisles. Bij Soldaat van Oranje – daar is ie weer – zijn de Tweede Wereldoorlog, de verzetshelden en de rol van het koningshuis meteen te snappen. Maar de machtsverhoudingen in Europa van vijfhonderd jaar geleden? Dan moet je op de middelbare school wel erg goed hebben opgelet, omdat nog even op te rakelen. Met een beetje concentratie is zijn leven (tegen die Spanjaarden, maar ook met zijn meerdere vrouwen, zijn verlies en werderopstanding) uiteindelijk goed te volgen. Wie weet steek je er nog iets van op: deze Metro-kijker had bijvoorbeeld geen idee hoe Leiden werd ontzet. Het spektakel met water dat je daarbij te zien krijgt, is een visueel hoogstandje. Ook aardig: de makers laten niet alleen een held zien, maar ook een roekeloze gast, een wegloper en iemand die niet vies was van drank.
De techniek is weer vijftien jaar verder
Qua visueel spektakel is Willem van Oranje nog beter dan ‘zijn voorganger’ geworden. De techniek is weer vijftien jaar verder en geavanceerder. Zo is het gelukt om acteurs vanuit film het toneel te zien oplopen om vervolgens zelf te acteren. Knap. Ook het ophangen van mensen die zich tegen het katholicisme keren is bijzonder – bijna eng – om te zien, zó echt. De beeldenstorm: prachtig. Jammer dat een aantal veldslagen – die verder prachtig zijn vormgegeven door film en normaal decor en acteurs in één – zich in slow motion afspelen. Het oogt een beetje suf.
Deze musical telt meer dan dertig acteurs en talloze figuranten. Joris Smit en ook de genoemde Matteo van der Grijn zijn helemaal op hun plaats, maar vooral een aantal dames valt in deze voorstelling in positieve zin op. We noemen Guusje te Pas als Anna van Buren, de eerste liefde van Willem van Oranje. Sofia Ferri als Eva Elinx, Willems geheime liefde, is goed, net als Anne Lamsvelt (vertelster en Louise de Coligny, Van Oranjes liefde ten tijde van de moord). En voor Lieke van den den Broek als Anna van Saksen, de tweede (stevig drinkende) echtgenote van de Prins van Oranje, geldt dat al helemaal. Zij is erg goed als vrouw waarvoor ‘onze’ Willem geen enkele liefde voelde (andersom gold dat ook, de twee waren maar aan elkaar gekoppeld).
Willem van Oranje wel een hele zit
Er is genoeg om als theaterliefhebber van te smullen. Die 4 miljoen bezoekers van ‘Soldaat‘ zal Willem van Oranje ongetwijfeld niet halen (geen schande en voor welke voorstelling dan ook eigenlijk onmogelijk). De muziek in Katwijk heeft een aantal klassiekers als Als Wij Niets Doen opgeleverd, dat valt in Delft nog te betwijfelen. Nog zo’n concurrent – 40-45 in Barneveld – houdt met met anderhalf jaar goed vol en is voorlopig nog te zien. Bij de musical over de Elftstedentocht, ook al zo’n groot spektakel, ging het veel minder goed: De Tocht in Leeuwarden ging failliet. Voor Willem van Oranje breken daarom nu spannende tijden aan. Voorlopig heeft het twee directe concurrenten en ook een grote titel als Harry Potter komt er – in Scheveningen – nog aan.
Met bijna drie uur en drie kwartier (inclusief pauze) is deze nieuwe musical een hele zit geworden. Maar al met al: een goed gelukte flinke zit.
Beoordeling uit 5: 4
Willem van Oranje is exclusief in Delft te zien en heeft een open einde qua datum (hier vind je informatie). De show heeft ook een podcast voortgebracht (voor wie misschien nog twijfelt om te gaan is dat een tip). Wie zich helemaal wil onderdompelen: in het centrum van Delft kun je ‘in de voetsporen van Willem van Oranje wandelen’. Je ziet dan onder meer het Prinsenhof – waar hij werd gedood – en de Nieuwe Kerk, waar de Vader des Vaderlands zijn graf heeft (info vind je hier).
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Reacties
Over de auteur
