Regie: Matt Finlin | Scenario: Karen Barzilay | Speelduur: 105 minuten | Jaar: 2025
Een akoestisch concert van Eddie Vedder dient een hoger doel in Matter of Time, een geëngageerde documentaire die doorleefde optredens verweeft met een aangrijpend ziektebeeld. Kinderen die geboren worden met de zeldzame genetische huidaandoening EB (Epidermolysis bullosa) hebben dankzij gevorderd medisch onderzoek uitzicht op beterschap.
Vedder raakte betrokken bij de strijd tegen EB toen de aandoening werd vastgesteld bij de zoon van zijn vrouw Jill. De “naarste ziekte waar je nog nooit van gehoord had”, zo wordt de zogenoemde ‘vlinderziekte’ (vanwege de broze huid van patiënten) in de film genoemd; en inderdaad, ook voor ondergetekende bleek nadere duiding geen overbodige luxe.
De pijnlijke blaren en huidbeschadigingen komen tot stand door een mutatie in een enkel gen, en dat gegeven biedt hoop voor wetenschappers die EB onderzoeken. Omdat zij inmiddels begrijpen hoe de mutatie tot stand komt, kunnen zij gericht werken aan een remedie, die volgens Vedder binnen twee of drie generaties werkzaam zou moeten zijn. Op dit moment kan de pijn van EB-patiënten alleen verzacht worden, niet verholpen.
Matter of Time schakelt doorlopend tussen muzikale bijdrages van de Pearl Jam-zanger (tijdens een speciaal concert in zijn geliefde Seattle) en reportagefragmenten van patiënten en behandelaars. Ook Jill en Eddie Vedder komen geregeld aan het woord. Hoewel laatstgenoemde zich tijdens de optredens absoluut van zijn beste kant laat zien (denk aan de nog altijd machtige soundtrack van Into the Wild), loont het niet om van tevoren een volwaardige concertregistratie te verwachten. Daarvoor is het contrast tussen de optredens en de portretten van EB-patiënten eenvoudigweg te groot.
Het verband tussen de twee vormende elementen van de film is overduidelijk: muziek is hier een wondermiddel om te inspireren, te troosten en bewustzijn te creëren, en bij het concert zitten patiënten en behandelaars samen in de zaal. Toch komt de montage van Matter of Time niet lekker uit de verf. Vedder treedt ondanks het serieuze benefietdoel op met een zekere ontspanning, terwijl de fragmenten met de patiënten zijn beladen met sentimentele pianoklanken. Waar het de Vedders lijkt te gaan om empathie en concrete medische progressie, forceren de persoonlijke portretten vooral medelijden.
Het voelt oncomfortabel om hier kritiek op te uiten, omdat het juist zo lovenswaardig is dat de patiënten (en in de meeste gevallen hun uiterst betrokken moeders) zich zo kwetsbaar op durven te stellen. Omdat hun aandoening zo zichtbaar en pijnlijk is (en oogt), moet je als kijker van goeden huize komen om daar onbewogen onder te blijven. Tegelijk zijn het de makers die in de hand hebben hoe ze deze beelden verwerken en verder omkaderen.
Matter of Time ontroert, maar is als film niet lekker in balans. Het roept de vraag op of regisseur Matt Finlin niet beter een keuze had kunnen maken: óf een concertregistratie waarin Vedder tussen de optredens door meer over EB vertelt, óf een medische (televisie)reportage waarin de Vedders ook een bijdrage leveren. Dat Finlin doelbewust het beste van twee werelden probeert te combineren, weerhoudt hem er anderzijds niet van een gevoelige snaar te raken. Met wat fortuin is EB over tien jaar de wereld uit: uiteindelijk is dat wat écht ter zake doet.
Matter of Time is te zien bij Netflix.
Over de auteur
