Al jarenlang wordt beweerd dat we in de toekomst allemaal in zelfrijdende auto’s zullen rijden. Dat zou immers veel veiliger zijn, omdat menselijke fouten worden uitgesloten. Waar echter vaak minder aandacht voor is, zijn de gevolgen voor de menselijke psyche.
Onderzoeker en professor Ronald McLeod bespreekt in zijn nieuwe boek Transitioning to Autonomy de kloof in communicatie tussen zelfrijdende auto’s en de mens. Veel mensen voelen zich niet volledig ontspannen achter het stuur wanneer de auto zelf beslissingen neemt. Dat is niet nieuw: kijk maar eens naar video’s van mensen in een zelfrijdende Tesla en je ziet het fysieke ongemak.
Maakt bestuurders extra kwetsbaar
Waar McLeod de nadruk op legt, is dat zelfrijdende systemen bestuurders onvoldoende voorbereiden op de beslissingen die het voertuig neemt. Omdat de ‘bestuurder’ in feite als controlerende toeschouwer op de bestuurdersstoel zit, is dat mentaal uitputtend. Het systeem heeft nog steeds menselijk toezicht nodig, omdat het verre van perfect is. Volgens McLeod zorgt dit ervoor dat we nooit echt kunnen ontspannen. Het maakt inzittenden extra kwetsbaar voor onverwachte incidenten.
Opmerkelijke ongelukken met ingeschakelde zelfrijdende systemen zijn er dan ook genoeg. Marktleider Tesla is er nog niet in geslaagd om auto’s volledig probleemloos te laten rijden. Er lopen momenteel diverse onderzoeken naar ernstige crashes waarbij deze systemen een rol speelden. In 2025 dook bijvoorbeeld een livestream op waarin een Tesla plotseling het tegemoetkomende verkeer in stuurde en verongelukte.
Voor bestuurders voelt het vaak als ‘kijken en afwachten’ tot er iets misgaat, omdat het rijden uiteindelijk afhankelijk blijft van menselijk toezicht. Professor McLeod beschrijft dit als een waakzaamheidstaak. Het gemak van zelfrijdende auto’s gaat gepaard met een lagere mate van aandacht bij de bestuurder, wat in noodsituaties kan leiden tot een tragere reactietijd.
Meer aandacht voor menselijke psychologie
Merken zoals Tesla zetten volop in op de ontwikkeling van slimme auto’s, maar dat vraagt ook om aandacht voor de kloof tussen menselijke psychologie en zelfrijdende systemen. Deskundige evaluaties met behulp van AI-modellen, zoals Human-in-the-Loop (HITL), kunnen helpen om menselijke inzichten en directe feedback te integreren in autonome rijtechnologie. Het boek benadrukt dat er oplossingen nodig zijn om deze kloof te overbruggen en mensgerichte interfaces te ontwikkelen, zodat zelfrijdende auto’s in de toekomst daadwerkelijk veiliger worden.
Over de auteur
