ruim helft wacht langer dan 14 weken

Het aantal mensen dat wacht op geestelijke gezondheidszorg (ggz) is in 2025 opnieuw gestegen. Inmiddels staan meer dan 100.000 mensen op een wachtlijst. Van hen wachten er 65.091 langer dan de afgesproken maximale wachttijd van 14 weken. Dat is een stijging van 35 procent ten opzichte van een jaar eerder.

Dat blijkt uit een analyse van belangenorganisatie MIND en het AVROTROS-programma Radar, gebaseerd op cijfers uit het dashboard Zicht op zorgaanbieders van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Gemiddeld wachten mensen inmiddels 24 weken op behandeling, drie weken langer dan in 2024. Vooral mensen met complexe of specialistische zorgvragen zijn de dupe.

Specialistische zorg kent langste wachttijden

In oktober 2025 ging het om 101.134 mensen die wachtten op ggz-zorg. De grootste problemen doen zich voor in de specialistische ggz. Zo wachten mensen met persoonlijkheidsstoornissen gemiddeld 32 weken op behandeling.

Opvallend is dat de wachttijd voor een intakegesprek het meest oploopt. Waar hiervoor vier weken als norm geldt, wachten mensen gemiddeld 14 weken tot ze hun eerste gesprek hebben. In die periode is vaak onduidelijk of ze op de juiste wachtlijst staan. Volgens MIND kunnen hun klachten in de tussentijd verergeren.

Geen jaarlijkse rapportage meer

Juist nu de wachttijden verder oplopen, stopt de NZa met haar jaarlijkse analyse van de cijfers. Het nieuwe dashboard vervangt de eerdere rapportages.

Daarnaast is de manier waarop wachttijden worden geregistreerd sinds begin dit jaar veranderd. Alleen instellingen met meerdere vestigingen worden dan nog volledig weergegeven in het dashboard. Wachttijden van instellingen met één vestiging worden op basis van declaratiedata berekend en voorlopig niet meegenomen. Daardoor zijn cijfers van vóór en na 1 januari 2026 niet goed met elkaar te vergelijken.

‘Niet het moment om te stoppen’

Volgens MIND is dat problematisch. „Juist de Nederlandse Zorgautoriteit heeft als toezichthouder de taak om inzicht te bieden in hoe het ervoor staat met de wachttijden in de ggz. Dat vraagt om een heldere, jaarlijkse analyse waarin zichtbaar wordt hoeveel mensen wachten en in welke diagnosegroepen de problemen het grootst zijn”, stelt directeur-bestuurder Dienke Bos. „Zonder zo’n overzicht wordt het heel veel lastiger om te sturen op verbetering. Duiding is nodig, zodat zorgaanbieders kunnen bijsturen in hun aanbod en zorgverzekeraars voldoende passende zorg inkopen.”

Bos benadrukt dat MIND jarenlang heeft gepleit voor inzicht in cijfers van de wachttijden. „Maar ondertussen zijn de wachtlijsten en wachttijden verder toegenomen. Dit is niet het moment om de rapportages te stoppen.”

NZa noemt wachttijden ‘gezamenlijke verantwoordelijkheid’ 

In een schriftelijke reactie aan Radar noemt de NZa de lange wachttijden „onwenselijk” en benadrukt de toezichthouder de urgentie van het probleem. Tegelijk wijst de zorgautoriteit op een gedeelde verantwoordelijkheid van zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten en het sociaal domein.

„Ervoor zorgen dat mensen die ggz-zorg nodig hebben, die hulp daadwerkelijk kunnen ontvangen, heeft voor ons een hoge prioriteit. We trekken hierin gezamenlijk op met alle andere partijen die hierin een verantwoordelijkheid hebben. We verwachten dat zorgaanbieders en zorgverzekeraars afspraken maken over het verbeteren van de toegang tot de ggz, op landelijk en regionaal niveau. Hiervoor is samenwerking met het sociaal domein en gemeenten van groot belang, niet alle hulpvragen horen thuis in de ggz.”

Oproep aan de politiek

De nieuwe coalitie heeft bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid aangekondigd. Dat staat volgens MIND op gespannen voet met de huidige situatie. Zelfdoding is een van de belangrijkste doodsoorzaken onder jongeren en stressgerelateerde klachten zijn een belangrijke oorzaak van langdurig ziekteverzuim.

Begin 2026 startte MIND de petitie ‘Weg met de wachtlijsten in de ggz’, die inmiddels door 29.000 mensen is ondertekend. De organisatie roept de politiek op om fors te investeren in specialistische behandelingen, extra ggz-professionals en voldoende behandelplekken. Ook wil MIND af van marktwerking in de ggz om de toegankelijkheid van zorg te garanderen.

Herken je jezelf in deze eigenschappen of dit artikel en wil je hier met een professionele hulpverlener over praten? Praat dan gratis en anoniem met de MIND Hulplijn. 

Denk jij aan zelfdoding? Je bent niet alleen. Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via www.113.nl of bel 113 (lokaal tarief) of 0800-0113 (gratis).

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties