Nederland keldert op corruptieranglijst, moreel verval zet door

De wereld is het afgelopen jaar opnieuw een beetje corrupter geworden, blijkt uit onderzoek van Transparency International. Onder de grootste dalers bevinden zich opvallend veel hoogontwikkelde democratieën. Nederland deelt in de malaise, al blijft de schade beperkt.

Het is lastig te duiden waarom het morele verval de laatste jaren zo nadrukkelijk zichtbaar wordt in een land als Nederland. Verpleegkundigen melden meer agressie in ziekenhuizen, conducteurs incasseren vaker kaakslagen in treinen. Ondanks onze hoge welvaart winnen woede en misantropie aan kracht. Ook op het gebied van corruptie is een neerwaartse beweging ingezet. In 2015 hadden we nog een vrijwel hagelwit blazoen, tien jaar later raakt dit steeds meer besmeurd.

Corruptie in de wereld neemt toe, ook in Nederland

De Corruption Perceptions Index (CPI) is een jaarlijkse ranglijst van Transparency International. Landen krijgen een score van 1 (zeer corrupt) tot 100 (zeer schoon). De index is gebaseerd op beoordelingen van onder meer de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds (IMF), aangevuld met analyses van binnenlandse experts en zakenmensen.

Gemiddeld genomen werd de wereld in 2025 opnieuw iets corrupter ten opzichte van een jaar eerder. De gemiddelde score daalde van 43 naar 42 punten. Over een langere periode is sprake van een langzaam maar gestaag verval. In 2012 lag het wereldgemiddelde nog rond 45 punten; sindsdien ging het eens in de paar jaar een puntje omlaag.

Nederland staat nog net in de top tien van minst corrupte landen, maar reden tot juichen is er niet. In tien jaar tijd daalde onze score van 84 naar 78 punten. Een lichtpuntje is dat de problemen zich vooral lijken te concentreren in de achterkamertjes van politiek Den Haag, en niet in het dagelijks functioneren van de gemiddelde ambtenaar of politieagent. Belangrijkste aandachtspunten volgens Transparency International zijn belangenverstrengeling, gebrekkige transparantie rond lobbyactiviteiten en de zogeheten draaideur tussen politiek en bedrijfsleven.

Cora van Nieuwenhuizen

Het sprekende gezicht van corruptie in Nederland is voormalig minister Cora van Nieuwenhuizen. Zij nam in 2021 als minister deel aan belangrijke gesprekken over energiebeleid, terwijl ze al een baan had aangenomen om kort daarna voorzitter van Energie-Nederland te worden, de lobbyorganisatie van grote energiebedrijven zoals Shell, Vattenfall en Essent. Een zaakje dat aan alle kanten stonk, al beweerde de VVD-politica zelf dat ze gauw de zaal verliet als er zaken werden besproken die haar toekomstige werkgever direct raakten. Goeie, Cora.

Grootste stijgers en dalers

Nederland is gelukkig niet het meest verloederde jongetje van de klas. Onder de grootste dalers van het afgelopen decennium bevinden zich opvallend veel ontwikkelde democratieën. In Zweden (–8), België (–1), Nieuw-Zeeland (–9) en het Verenigd Koninkrijk (–10) was de terugval groter dan bij ons. Ook daar spelen vergelijkbare discussies over politieke integriteit, transparantie en de verhouding tussen overheid en bedrijfsleven.

Dat ook de Verenigde Staten terrein verloren, zal niemand verbazen. De daling van tien punten is misschien wel minder groot dan verwacht, aangezien er door de huidige president fors wordt getornd aan persvrijheid en de onafhankelijkheid van de rechtspraak.

Er zijn overigens ook lichtpuntjes. In 31 landen wordt corruptie de afgelopen jaren aantoonbaar teruggedrongen, waaronder Estland, Zuid-Korea, Azerbeidzjan en Oekraïne.

Een tijdperk van pessimisme

Al met al is het niet eenvoudig om optimistisch te blijven in een tijd waarin het kwaad zich steeds nadrukkelijker laat gelden. Sommige gelovigen zien er zelfs religieuze tekenen in en spreken over een naderende eindtijd waarin Jezus terugkeert om orde op zaken te stellen.

Gokken op Jezus Christus

Wie minder eschatologisch is ingesteld, kan hier (over moreel verval gesproken) een slaatje uit slaan. Op platforms als Polymarket kun je geld inzetten op de vraag of Jezus dit jaar wel of niet terugkeert op aarde.