Steven Spielberg is een van de grootste regisseurs van zijn generatie en heeft tal van klassiekers gemaakt. Hij bracht de zomerblockbuster tot leven met Jaws en volgde deze klassieker met hooggeprezen kassuccessen zoals Close Encounters of the Third Kind, E.T. the Extra-Terrestrial en de oorspronkelijke Indiana Jones-trilogie.
Toch is er een van zijn films waar hij zich zorgen om maakte en die hij te zwaar vond om aan te kunnen. Die zorgen bleken ook terecht, want de regisseur gaf achteraf toe dat de productie waarvan hij altijd al wist dat die spectaculair kon mislukken, dat ook daadwerkelijk deed.
Komische oorlogsfilm
Geen enkele film van Spielberg is al een grote commerciële flop geweest, maar het gebeurde wel bijna met zijn komische oorlogsfilm 1941. De film kwam uit in 1979, kort nadat Spielberg volledig doorbrak door Jaws en Close Encounters of the Third Kind.
1941 werd geregisseerd door Spielberg en geschreven door Robert Zemeckis en Bob Gale. De film heeft een ensemblecast met onder anderen Dan Aykroyd, Ned Beatty, John Belushi, Tim Matheson, Christopher Lee, John Candy, Toshiro Mifune, Robert Stack, Nancy Allen en Mickey Rourke in zijn filmdebuut. Het verhaal draait om paniek in de regio Los Angeles na de aanval op Pearl Harbor in december 1941.
Financieel minder succesvol
De oorlogscomedy flopte niet, maar was financieel minder succesvol dan de andere films van Spielberg. Bovendien ging de productie ver over budget, raakte ze volledig uit de hand toen de regisseur de controle over een steeds chaotischer draaiproces verloor en maakte de film zich op basis van het uitgangspunt alleen al een vijand van John Wayne.
1941 verwierf later populariteit nadat in de jaren tachtig een uitgebreide versie werd uitgezonden op ABC; daaropvolgende televisie-uitzendingen en heruitgaven op homevideo droegen bij aan zijn uitgroei tot cultfilm.
Wist wat mis was gegaan
In een interview het jaar nadat 1941 Spielberg zijn eerste echte teleurstelling had bezorgd, wist hij precies wat er mis was gegaan. “Een komedie is een ongrijpbaar, kameleonachtig beest”, overpeinsde hij. “Het is echt een terrein van film waar ik geen gewoonte van ga maken. Het is verdomd moeilijk, bedelen om je avondeten. Op zoek naar lachsalvo’s. Soms de geloofwaardigheid van het verhaal tot voorbij elke herkenbare vorm oprekken voor een simpel giecheltje.”
Hoewel hij zich ervan bewust was dat hij met succes komische momenten in zijn werk kon verweven, wist hij ook dat een hele film bouwen op slapstick en bulderlachen niet zijn sterkste kant was. Erkennend dat hij “komisch moedig is wanneer komedie niet de thuisbasis is”, stelde Spielberg dat hij “veel beter ben wanneer ik bijvoorbeeld komedie kan toevoegen aan Jaws.”
Geen film uit mijn hart
In het geval van 1941 gold: “Er mag geen enkel serieus moment in de hele film zitten, anders zit ik in grote problemen.” Er zaten wel degelijk een paar serieuze momenten in, en hij had ook problemen, alleen niet uitsluitend daarom. Het was de eerste keer dat hij zich boven zijn macht voelde werken, en niemand zou verbaasd moeten zijn dat hij emotioneel lang niet zo betrokken was als bij Jaws en Close Encounters.
“Het was geen film uit mijn hart”, gaf hij toe. “Het was geen project dat ik zelf initieerde, waar ik tien jaar over had gedroomd, al heb ik er bloed voor vergoten alsof het wel van mij was. In plaats van een bastaardadoptie zie ik het soms liever als een project dat ik moest aannemen vanwege mijn mentale gesteldheid op dat moment.”
Kijken?
Het is inmiddels iets meer dan 45 jaar geleden dat 1941 in première ging, en sindsdien heeft Spielberg geen enkele pure komediefilm meer gemaakt. Hij is liever bezig met andere genres, zoals sciencefiction. Zo verschijnt dit jaar zijn nieuwste film, Disclosure Day, die een sciencefictionfilm is.
Wil je 1941 zien? Je kunt de film huren en kopen op Prime Video en het is ook beschikbaar op dvd.
Over de auteur
