Steeds meer Europese landen maken zich zorgen over hoeveel tijd jongeren doorbrengen op sociale media. Leeftijdsgrenzen, beperkingen en zelfs verboden worden openlijk besproken. In die discussie staat TikTok nu volop in de spotlight. Volgens de Europese Commissie doet de app te weinig om jonge gebruikers te beschermen tegen overmatig en verslavend gebruik.
Dat blijkt uit een tussentijdse update van een onderzoek dat al bijna twee jaar loopt. De conclusie: TikTok maakt slim gebruik van ontwerpkeuzes die gebruikers — en vooral minderjarigen — zo lang mogelijk in de app houden, terwijl Europese regels juist vragen om extra voorzichtigheid als het om jongeren gaat.
Eindeloos scrollen
Het gaat om functies die inmiddels standaard zijn geworden in veel apps: eindeloos scrollen, video’s die vanzelf starten, meldingen die je nieuwsgierig houden en subtiele beloningen die je blijven prikkelen. Volgens Brussel zijn dit geen onschuldige features, maar bewuste keuzes die het risico op problematisch gebruik vergroten.
De Commissie keek ook naar hoe en wanneer de app wordt gebruikt. Daarbij viel vooral het nachtelijke gebruik op. Jongeren blijken TikTok massaal te openen na middernacht, met alle gevolgen van dien voor slaap en concentratie. Brussel vindt daarom dat het ontwerp van de app moet veranderen, zodat doorscrollen niet eindeloos blijft doorgaan.
Boetes
TikTok heeft al tools toegevoegd voor ouderlijk toezicht en schermtijd, maar volgens de Commissie stellen die weinig voor. Ze zijn makkelijk te omzeilen en bieden daardoor nauwelijks echte bescherming. Daarom wordt nu gedacht aan strengere maatregelen, zoals verplichte pauzes of een limiet op gebruik in de nacht.
TikTok mag zich eerst nog verdedigen tegen de kritiek. Daarna kan de Commissie besluiten om in te grijpen, bijvoorbeeld met forse boetes.
De kwestie staat niet op zichzelf. In landen als Frankrijk, Spanje en Oostenrijk wordt gewerkt aan strengere regels voor sociale media. Australië ging zelfs nog verder en voerde een landelijk verbod voor jongeren in. Binnen de EU lopen de ideeën uiteen: in Nederland pleiten D66, VVD en CDA voor een minimumleeftijd van 15 jaar, terwijl het Europees Parlement liever 16 jaar ziet. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wil samen met experts bekijken welke maatregelen op Europees niveau nodig zijn.
Over de auteur
