Gele tripwortel is heilzaam én gevaarlijk ayahuasca-alternatief

Als je in Gabon een knaap van een jaar of vijftien bent, nemen ze je mee de jungle in. Daar word je vier dagen lang wakker gehouden terwijl mensen met angstaanjagende maskers om je heen dansen en op trommels slaan. Je krijgt een stukje iboga, een gele wortel, waardoor je in een extreme psychedelische trip belandt. Daarna ben je een man.

In het Westen zou zo’n overgangsritueel misschien ook heilzaam zijn voor onze jongeren, maar vanzelfsprekend is de aandacht hier vooral uitgegaan naar die gele tripwortel. De laatste jaren wint iboga aan populariteit bij spiritueel ingestelde avonturiers als alternatief voor ayahuasca.

Manners zou overigens niet aanraden om het middel in huis te halen. Iboga staat bekend als extreem heftig en er zijn gevallen bekend van mensen die na gebruik ernstige hartproblemen kregen en daar zelfs aan zijn overleden. Geenszins iets om lichtzinnig mee om te gaan.

Iboga: psychedelicum uit de Gabonese jungle

Iboga wordt gewonnen uit de wortelschors van de ibogastruik en speelt een centrale rol binnen de Bwiti-traditie in Gabon, waar het wordt gebruikt als overgangsritueel. De werkzame stof ibogaïne veroorzaakt een langdurige trip van 24 tot 48 uur die gebruikers op intense wijze meeneemt in hun eigen verleden.

Ervaringsdeskundigen beschrijven hoe zij gedetailleerde scènes uit hun leven herbeleven. Gesprekken worden woord voor woord opnieuw ervaren, vergeten momenten komen weer boven drijven. Veel mensen zeggen dat ze plots patronen in hun eigen gedrag herkennen die ze jarenlang hebben genegeerd.

Op Reddit circuleren talloze tripreports. Onderstaande beschrijving geeft ongeveer de algemene teneur weer: “De eerste 24 uur waren heftig en prachtig. Visioenen, helderheid, lessen, inzichten, niet op een zweverige manier maar op een echte, diepe, innerlijke manier. Het voelde alsof het medicijn me alles liet zien wat ik met me meedroeg en het vervolgens langzaam laagje voor laagje afpelde. Als een emotionele operatie. Ik zag mijn jeugdpijn, de wortel van mijn verslaving, de leugens die ik over mezelf geloofde en ik liet ze los.”

Interessant én gevaarlijk ayahuasca-alternatief

Opvallend is dat iboga voor sommige mensen met een verslaving, in tegenstelling tot ayahuasca, positieve effecten lijkt te hebben. Bij verslavingen aan cocaïne, alcohol en andere stimulerende middelen rapporteren gebruikers dat hun brein na een iboga-ervaring als het ware een reset ondergaat. Cravings nemen af, soms drastisch. In een aantal landen wordt ibogaïne daarom ingezet binnen de verslavingszorg.

Ook in Nederland is hier in het verleden onderzoek naar gedaan, specifiek bij heroïne-gebruikers. Bij 25 van de 33 deelnemers stopte ibogaïne de ontwenningsverschijnselen en nam de drang om te gebruiken af. Tijdens het onderzoek overleed echter één proefpersoon, waarna verdere studies werden stopgezet. Daarmee wordt opnieuw benadrukt dat het geen goedje is om lichtzinnig over te denken.

Zonde van dat risico op hartritmestoornissen, anders zou het wel een geschikt middel zijn om in Friesland door het drinkwater te doen.