Bioscoopkaartjes zijn tegenwoordig niet goedkoop, maar het Göteborg Film Festival introduceert een heel nieuw betaalmiddel: je eerlijkheid. Tijdens de komende editie kun je een ticket verdienen, maar alleen als een professionele polygraaf bevestigt dat je de waarheid spreekt.
Het Zweedse festival staat bekend om zijn experimentele cinema-ervaringen – een geïsoleerde vuurtoren-bioscoop tijdens de pandemie bijvoorbeeld – en dit jaar is het thema ‘Focus: Truth’. In een tijd waarin nepnieuws, AI-beelden en politieke retoriek de waarheid vloeibaar maken, stelt het festival de vraag: wat is de waarheid ons waard?
Betalen met je bloeddruk
Het concept, genaamd ‘Truth Tickets’, is simpel maar doeltreffend. Het festival heeft een speciale verhoorkamer ingericht, compleet met intimiderende verlichting en camera’s. Daar word je aangesloten op een polygraaf (leugendetector) onder leiding van specialist Ørjan Hesjedal. Doorsta je het verhoor zonder leugens? Dan krijg je een ‘Truth Ticket’: een kaartje dat je hebt verdiend met pure eerlijkheid. Het idee is om de bezoeker niet alleen te laten nadenken over waarheid, maar er fysiek mee te confronteren.
Hoeveel is de waarheid waard?
Hoewel het natuurlijk voelt als een slimme promotiestunt, zit er een serieuze laag onder. Pia Lundberg, de artistiek directeur van het festival, legt de vinger op de zere plek: “De waarheid is in onze tijd vreemd genoeg onderhandelbaar geworden. Door van de waarheid een valuta te maken, geven we er een tastbare waarde aan die zelden wordt benadrukt.” We zijn gewend om persoonlijke data weg te geven voor gratis diensten, maar je diepste waarheden op tafel leggen voor een filmkaartje voelt toch net even anders.
Pseudo-wetenschap voor de sfeer
Mocht het te heet onder je voeten worden, kun je altijd weglopen – een luxe die je in een echte verhoorkamer meestal niet hebt. Gaan ze voor diepe levensvragen, of krijg je de klassieker voor je kiezen: “Heb je de algemene voorwaarden echt gelezen voordat je op ‘Accepteren’ klikte?”.
Natuurlijk weten we bij Bright ook wel dat de polygraaf wetenschappelijk gezien grotendeels is ontkracht. Het apparaat meet stress, angst en hartslag, niet per se leugens. Je kunt bloednerveus zijn terwijl je de waarheid spreekt, of een ijskoude leugenaar zijn die de meters niet laat uitslaan. Maar voor de ‘vibe’ van dit experiment maakt dat eigenlijk niet uit. Het gaat om de ervaring van druk, de setting en het theater van de waarheid.
Wil je het zelf proberen? Je moet er wel voor naar Göteborg. De sessies vinden plaats tussen 16 en 26 januari. Voor wie niet in de buurt is, blijft het een mooie aanleiding om eens na te denken: welke waarheid zou jij durven verkopen voor een gratis avondje uit?
Over de auteur
