Quantumtechnologie klinkt nog altijd als iets uit een sciencefictionfilm. Maar volgens de Algemene Rekenkamer is deze technologie allang geen verre toekomstmuziek meer. Helaas is onze overheid nog helemaal niet voorbereid op de komst van quantumcomputers en ligt maatschappelijke ontwrichting op de loer.
Zo blijkt uit een nieuw rapport van de Algemene Rekenkamer. Daarin concludeert de waakhond dat 71% van de rijksoverheidsorganisaties nog niet is begonnen met voorbereidingen om zich te beschermen tegen de dreiging van quantumcomputers.
Dat is zorgelijk, omdat de huidige beveiliging totaal niet is opgewassen tegen deze computers, die bepaalde berekeningen exponentieel sneller kunnen uitvoeren. Hierdoor kan wat nu praktisch onkraakbaar is, straks probleemloos worden ontsleuteld.
Nederland nog lang niet klaar voor ‘Q-Day’
Op dit moment maakt het Rijk gebruik van versleuteling om zijn data te beschermen. Het gaat bijvoorbeeld om belastingaangiften, DigiD en het controleren van onze paspoorten, maar ook om geheime informatie en toegang tot vitale infrastructuur. Deze vorm van beveiliging is nu nog lastig te kraken, maar met de komst van quantumcomputers kan dat snel veranderen.
Het moment waarop dat gebeurt, wordt in de sector vaak aangeduid als ‘Q-Day’: de dag waarop een quantumcomputer sterk genoeg is om gangbare cryptografie te breken. Volgens veiligheidsdiensten en experts is dat geen kwestie van eeuwen, maar mogelijk van jaren. Rond 2030 wordt regelmatig genoemd als realistische horizon.
Weinig plannen en geen regie
Dit maakt het extra pijnlijk dat momenteel zeven op de tien rijksorganisaties nog niet zijn gestart met het nemen van concrete maatregelen. Veel ministeries hebben geen plannen om over te stappen op zogeheten post-quantumcryptografie, een nieuwe generatie versleuteling die wél bestand moet zijn tegen quantumaanvallen.
Quantumtechnologie is dus nogal een zorgenkindje dat vooral vooruit wordt geschoven. Zo is er binnen de meeste organisaties niet eens een afdeling of persoon die zich expliciet met dit dossier bezighoudt. Dit uitstelgedrag is riskant. Beveiligingsexperts waarschuwen zelfs voor een scenario waarbij kwaadwillenden nu al versleutelde data onderscheppen en opslaan, met het idee die later te ontcijferen zodra quantumtechnologie krachtig genoeg is.
We zien niet de risico’s, wel de kansen
Opvallend is dat Nederland aan de andere kant juist stevig inzet op de kansen van quantum. Via het Groeifonds en samenwerkingen worden honderden miljoenen euro’s geïnvesteerd in onderzoek, startups en nieuwe toepassingen. Nederland geldt internationaal zelfs als een van de koplopers op het gebied van quantumtechnologie. Dat maakt het extra pijnlijk dat onze eigen overheid juist zo slecht is voorbereid op deze technologie.
Over de auteur
