Rusland is helemaal klaar met WhatsApp. Woensdagmiddag heeft de regering plotseling de app van Meta verwijderd uit een online adresboek dat wordt beheerd door Roskomnadzor, de federale toezichthouder op communicatie in het land. Dit betekent in de praktijk dat Russen zonder een grote omweg geen gebruik meer kunnen maken van de populaire chatdienst.
Tot nu toe had Moskou niet zulke drastische stappen genomen om WhatsApp te blokkeren. Het lijkt er nu op dat de blokkade in ieder geval voor langere tijd, of misschien zelfs permanent, van kracht zal zijn. Ook andere diensten van Meta, zoals Facebook en Instagram, zijn eerder al van de lijst gehaald, waardoor deze alleen nog met een VPN te bezoeken zijn. Volgens de Russische regering zijn deze diensten “extremistisch”.
Russische WeChat
Het is al langer bekend dat Moskou werkt aan een eigen chatdienst, geïnspireerd op het Chinese WeChat. Een dienst dus waarin de overheid een flinke vinger in de pap heeft en eenvoudig controle kan uitoefenen. Max, zoals de app in Rusland heet, combineert – net als WeChat – allerlei diensten en communicatie in één app. Zo kan de regering veel makkelijker monitoren wat haar burgers zeggen en doen, iets wat door de encryptie van WhatsApp een stuk moeilijker was.
Een jaar geleden was de app nog nauwelijks bekend, totdat hij werd uitgeroepen tot de “nationale berichtenapp”. Overigens wordt Max beheerd door het Russische sociale medianetwerk VKontakte, een bedrijf dat rechtstreeks onder de invloedssfeer van Poetin valt.
Ook Telegram onder Vuur
Een andere populaire berichtenapp die bekendstaat om zijn encryptie, Telegram, wordt eveneens steeds meer beperkt. Telegram wordt vooral gebruikt voor ongecensureerd nieuws en entertainment. Ook deze app is gemaakt door een Rus, maar wel iemand die kritisch staat tegenover de regering. “Het beperken van de vrijheid van burgers is nooit het juiste antwoord,” aldus Pavel Durov, die overigens in Dubai woont. Onlangs kreeg Telegram nog een miljoenenboete van het Kremlin wegens het “schenden van de Russische wet”.
Kritiek
In Rusland zelf heeft de blokkade tot veel kritiek geleid, soms zelfs vanuit pro-Kremlin-kringen. WhatsApp werd namelijk veel gebruikt door Russische soldaten aan het front en door mensen in grensregio’s die elkaar willen waarschuwen voor aanvallen.
Dit is wat WhatsApp zelf over de situatie zei:
“Vandaag heeft de Russische regering geprobeerd WhatsApp volledig te blokkeren in een poging gebruikers naar een door de staat beheerde surveillance-app te drijven. Het proberen te isoleren van meer dan 100 miljoen mensen van privé- en veilige communicatie is een stap achteruit en kan alleen maar leiden tot minder veiligheid voor mensen in Rusland.”
Over de auteur
