Waarom Dilan Yurdakul juist via een podcast de verzwegen verhalen van haar oma’s vertelt

Theatermaker, schrijfster en actrice Dilan Yurdakul maakt met De stille vrouween combinatie van een podcastserie en theatervoorstelling (en later ook een roman). Ze onderzoekt de levens van haar oma’s en van zichzelf en geeft een stem aan haar grootmoeders, vrouwen uit de eerste generatie migranten. ‘Ik onderzoek waar ik stil over ben, waar de stille vrouw in mij zit.’

1. Wat heb je meegenomen van de vrouwen die je voorgingen?

‘Het offer dat mijn oma’s brachten, was groot. Om de armoede te overwinnen hebben ze alles opgegeven; tijdelijk kinderen achterlaten, in stilte lijden, in een vreemd land een bestaan opbouwen. Dat ken ik natuurlijk niet, maar ik heb wel te maken met de naweeën van deze keuze. Hoe ga ik het zo goed mogelijk doen, hun droom waarmaken? Hoewel het onderdeel van mijn werk is om persoonlijke dingen publiekelijk te delen en zo mijn stem op te eisen, is het niet iets wat in mijn familie vanzelfsprekend is. Via de levensverhalen van mijn oma’s kan ik mijn positie en rol als vrouw binnen de familie en de maatschappij beter begrijpen. Ik leerde dat het niet gezien worden als vrouw en de pijn die daaruit voortkomt een groot thema is binnen mijn familie. Het is een onderdeel van offeren dat ik ook nog in mij draag, maar op andere manieren uit.’

2. Wat verraste je tijdens het maken vn de podcast?

‘Voor de podcast ging ik onder andere op reis naar het geboortedorp van mijn oma van moeders kant, maar ik kwam ook in de stad Ankara waar een groot deel van het leven van mijn andere oma zich heeft afgespeeld. Daar besefte ik, doordat ik in de straat liep waar zij samen met opa een huis en wat winkels had, dat het hun droom was om te werken in Nederland en hun oude dag in Turkije te slijten. Alleen overleed mijn opa al jong en ging deze droom verloren en woont mijn oma nu al ajren alleen in een flat. In de podcast hoor je dat ik besef dat dit hun idee was, al was dat eigenlijk niet de bedoeling van de podcast. Een klein cadeau om de verloren droom van mijn oma nog beter te begrijpen. Vaak was de gedachte dat het tijdelijk zou zijn, het leven in Nederland. Daardoor was er al lang een gevoel van heimwee en terugverlangen bij deze eerste generatie vrouwen.’

3. Wanneer ontstond je ambitie om je grootmoeders een stem te geven?

‘Ik zat in een denktank waar de vraag was: hoe verzamelen we verhalen van de eerste generatie Turkse en Marokkaanse migrantenvrouwen? De vraag was of er dagboeken van deze vrouwen waren, maar een dagboek schrijven is echt een westers fenomeen. Deze vrouwen konden vaak niet schrijven en bovendien was het delen van het persoonlijke niet iets wat je zomaar voor een publiek zou doen. Toch vond ik het belangrijk om hen wel een stem te geven, juist omdat we tot nu toe alleen de stem van de mannen die hier kwamen werken, hebben gehoord. Ik voelde de urgentie om deze vrouwen te laten horen, ook omdat de tijd tikt en de vergalen langzaam uitslijten.’

4. Wat geeft het maken van een voorstelling jou, in vergelijking met andere kunstvormen?

‘Dit. ismijn derde persoonlijke voorstelling, maar ik maak ook verhalen over andere onderwerpen die ik maatschappelijk urgent vind. Zoals Niet gezien, niet gehoord, een voorstelling over de 16-jarige scholiere die in 2018 na vele meldingen en aangiftes door haar ex werd neergeschoten in de fietsenstalling bij haar school. Ik vroeg me af hoe het zo mis kon gaan. Bij alles wat ik maak, is er altijd één overeenkomst: ik moet er persoonlijke verbinding mee hebben. Theater is mijn eerste ’taal’, daarin komt de kracht van taal, verbeelding en suggestie voor mij het mooist samen, Maar ik zie het als een verrijking meerdere kunstvormen in te zetten om een verhaal te delen, want er zijn tegenwoordig zoveel manieren om een publiek te bereiken. Daarom zoek ik altijd weer een nieuwe manier om vorm te geven aan een verhaal. Binnenkort ga ik zelfs een musical maken.’

5. Wat hoop je dat het publiek meeneemt van de voorstelling?

‘Ik hoop dat het publiek geraakt wordt en nadenkt over de opofferingen van hun oma’s. Het besef hoe die erfenis doorwerkt in onze eigen levens, en de erkenning van de pijn die misschien nooit is gegeven aan onze oma’s en moeders.’

De Stille Vrouw, t/m 27 maart in de theaters, virarudolphi.nl/de-stille-vrouw/