Agressie tegen raadsleden verdubbeld: toch wil driekwart door

Een op de drie gemeenteraadsleden kreeg de afgelopen vier jaar te maken met agressie, intimidatie of geweld. Dat is ruim twee keer zoveel als in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. Toen ging het nog om 15 procent. Ondanks de toename wil 75 procent zich opnieuw verkiesbaar stellen bij de verkiezingen van 18 maart.

De cijfers komen uit een onderzoek van de NOS en regionale omroepen, uitgevoerd in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden (NVvR). In totaal vulden ruim 1000 raadsleden een vragenlijst in.

Agressie en felle reacties

Volgens NVvR-voorzitter Abdullah Uysal hangt een groot deel van de incidenten samen met het asielvraagstuk en de opvang van Oekraïners. Vooral sinds de Tweede Kamer twijfel zaaide over de uitvoering van de Spreidingswet – bedoeld om asielzoekers eerlijk over gemeenten te verdelen – nam de druk toe.

„We kennen de voorbeelden van raadsleden die bekogeld werden met eieren en vuurwerk, vergaderingen die achter gesloten deuren plaatsvonden en burgemeesters en raadsleden die bij hun woning bedreigd werden.”

Maar het blijft niet bij asielopvang. Ook besluiten over de sluiting van een zwembad of bibliotheek, of een aanpassing van een verkeerssituatie, kunnen leiden tot felle reacties.

Metro schreef eerder dat agressie in de zorg ook een groot probleem blijft.

Bedreigingen hebben impact

Van de raadsleden die met agressie te maken kregen, zegt 30 procent dat dit invloed heeft op hun functioneren. Vier jaar geleden was dat nog 25 procent.

Online scheldpartijen, dreigmails en intimidatie op straat lijken steeds gewoner te worden. Een zeer ervaren vrouwelijk raadslid uit Zuid-Holland vertelt: „Ik ben op mijn privémail met de dood bedreigd vanwege een bijdrage in de raad. Later door iemand op een fatbike een tijdlang achtervolgd.”

Een VVD-raadslid uit Gelderland kreeg eieren tegen zijn keukenraam. Een andere vrouw uit dezelfde provincie zegt: „Ik ben in een enorme vuurwerkbom beland die afgestoken werd tijdens een azc-protest.”

Complotdenken speelt soms ook een rol. Een raadslid van een lokale partij in Noord-Brabant zegt: „Helaas zijn er ook regelmatig commentaren op sociale media waarin gesteld wordt dat we een geheime agenda hebben en zijn er allerlei andere complotachtige theorieën over ons werk. Het kan allemaal tegenwoordig – je moet een dikke huid hebben.”

Zelfcensuur en afstand

Hoewel de meeste raadsleden aangeven dat hun werk er inhoudelijk niet onder lijdt, heeft het wel degelijk effect. „Je gaat zelfcensuur toepassen, vertelt dingen thuis niet”, aldus een jonge vrouw in Limburg. Een raadslid in Utrecht vertelt dat er letterlijk en figuurlijk meer afstand wordt gehouden van individuele inwoners.

Vrouwelijke raadsleden worden twee keer zo vaak bedreigd als hun mannelijke collega’s. Volgens Uysal is dat schadelijk voor de lokale democratie. „Zij zullen twee keer vaker nadenken of ze actief willen worden.”

Zwaar, maar bevredigend werk

Raadswerk kost tijd – gemiddeld zo’n 20 uur per week. 42 procent combineert het met een fulltimebaan. Werkdruk en tijdgebrek zijn de belangrijkste redenen om te stoppen. Toch zegt 86 procent tevreden te zijn over wat er in de afgelopen periode is bereikt.

Uysal noemt elk incident er één te veel. „Samen met het ministerie en andere organisaties proberen wij deze uitwassen te voorkomen én nazorg te bieden, als het onverhoopt toch gebeurt.” Dat driekwart van de raadsleden tóch door wil, stemt hem hoopvol. „Het stemt ons positief dat er nog zoveel mensen actief willen zijn als volksvertegenwoordiger op lokaal niveau.”

Met andere woorden: het ambt is zwaarder geworden, maar de betrokkenheid is er nog steeds. En die blijkt, ondanks alles, verrassend groot.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties