dit zijn de grootste risicofactoren voor kanker

risicofactoren kanker, onderzoek — Foto: ANP

Meer dan één op de drie gevallen van kanker kan voorkomen worden door simpele aanpassingen in levensstijl. Althans, dat is wat een nieuw grootschalig onderzoek suggereert. Bijna 40 procent van de kankerdiagnoses zou toe te schrijven zijn aan 30 beïnvloedbare risicofactoren.

Voor het onderzoek, dat onlangs werd gepubliceerd in het tijdschrift Nature Medicine, werd gekeken naar het aantal gevallen van 36 verschillende kankersoorten, onderverdeeld in leeftijd, geslacht en land.

Grootschalig onderzoek

De gegevens waren afkomstig uit de GLOBOCAN-database, een netwerk van het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC), en besloeg in totaal 185 landen. Het onderzoeksteam analyseerde 30 beïnvloedbare risicofactoren, waaronder roken, alcoholgebruik, body mass index (BMI), vervuiling en infecties.

Het team ontdekte dat er in 2022 wereldwijd 18,7 miljoen kankerdiagnoses waren vastgesteld. Daarvan werden 7,1 miljoen (38 procent) gevallen toegeschreven aan beïnvloedbare risicofactoren. Er bleek hierbij een opvallend verschil te zien per geslacht. Bij vrouwen werden 2,7 miljoen nieuwe kankergevallen (30 procent) toegeschreven aan beïnvloedbare risicofactoren, vergeleken met 4,3 miljoen (45 procent) bij mannen.

Roken en HPV

Roken bleek de belangrijkste beïnvloedbare risicofactor voor kanker te zijn en was verantwoordelijk voor één op de zes gevallen. Het was ook de belangrijkste vermijdbare risicofactor bij mannen. Infecties werden in verband gebracht met één op de tien kankergevallen en waren de belangrijkste oorzaak bij vrouwen, terwijl alcohol verantwoordelijk was voor 3 procent. Zo’n infectie is bijvoorbeeld het seksueel overdraagbare humaan papillomavirus (HPV), een belangrijke oorzaak van baarmoederhals- en anuskanker, die voorkomen kan worden met vaccinatie en veilige seks. Eerder bleek ook al dat twee glazen minder alcohol per week duizenden kankerdiagnoses kan schelen.

Het team ontdekte ook dat bij vrouwen bijna een half miljoen gevallen van longkanker voorkomen hadden kunnen worden. Hiervan was 60,5 procent te wijten aan roken, 27,5 procent aan vervuiling en 12 procent aan andere beroepsrisico’s, waaronder asbest, arseen en benzeen. Ook bleek dat van alle vermijdbare kankergevallen, bijna de helft bestond uit long-, maag en baarmoederhalskanker. Andere risicofactoren waren onder meer onvoldoende borstvoeding, vervuiling, en gebrek aan lichaamsbeweging.

De onderzoekers gaven aan dat de bevindingen wijzen op een groeiende behoefte om te kijken naar beïnvloedbare risicofactoren voor kanker, zoals roken, alcoholgebruik en voeding, om de ziekte te helpen voorkomen.