dit zijn de verschillen met Nederland

De Amerikaanse overheid presenteerde onlangs een nieuwe Voedselpiramide, een soort Amerikaanse variant van de Nederlandse Schijf van Vijf. Grote porties rood vlees, kip en volle zuivel springen daarbij meteen in het oog. Hoe verhoudt deze aanpak zich tot de Nederlandse richtlijnen? Metro vraagt het aan Anne Lutgerink, woordvoerder en redacteur sociale media bij het Voedingscentrum.

In Nederland kennen we de Schijf van Vijf, ontwikkeld door het Voedingscentrum op basis van wetenschappelijke inzichten. Elk vak staat voor een voedingsgroep die samen een gezond, veilig en duurzaam eetpatroon vormen. Zo luidt het advies om dagelijks veel groente te eten (minstens 250 gram) en twee stuks fruit. Volkorenproducten, zoals volkorenbrood, zilvervliesrijst en havermout, krijgen daarbij de voorkeur. In ons land bestaat er overigens ook een vegetarische variant: de ‘Schijf for Life’, opgezet door een groep diëtisten.

In de Verenigde Staten werd onlangs de ‘Voedselpiramide’ geïntroduceerd, genaamd My Plate. De eiwitinname ligt hoger. In de Amerikaanse richtlijnen ligt de nadruk op volle zuivel. Vet uit zuivel en vlees worden onder gezonde vetten geschaard. 

Gezondheid versus duurzaamheid in Schijf van Vijf

Lutgerink legt uit dat de Amerikaanse variant vooral uitgaat van gezondheid. „In de Verenigde Staten ligt de nadruk vooral op gezondheid, terwijl wij in Nederland – en in veel Europese landen – ook duurzaamheid en klimaat meenemen in onze voedingsrichtlijnen.” Dat verschil zie je vooral terug bij vlees. „Te veel rood vlees eten hangt samen met gezondheidsrisico’s en heeft een hoge milieubelasting. Rood vlees kun je prima eten, maar liever niet te veel. Dat is beter voor zowel de gezondheid als de planeet.”

Volgens Lutgerink heeft vrijwel elk land zijn eigen voedingsmodel en richtlijnen. „Dat hangt samen met eetcultuur en de beschikbaarheid van producten. De exacte hoeveelheden verschillen, maar de gemene deler is vrijwel overal hetzelfde: veel groenten en fruit, volkorenproducten en weinig zout, verzadigd vet en suiker.”

In de Amerikaanse richtlijnen is bewust gekozen om klimaat niet mee te nemen. „Het is een heel dierlijke afbeelding: je ziet veel vlees, eieren, volle zuivel en boter. Visueel ligt de nadruk duidelijk op dierlijke eiwitten.”

Meer balans tussen dierlijk en plantaardig

In de Nederlandse Schijf van Vijf is er meer balans tussen plantaardige en dierlijke producten. „Wij kijken naar een goede verdeling tussen plantaardige en dierlijke eiwitbronnen. Noten en peulvruchten zijn goede alternatieven die bijdragen aan zowel gezondheid als duurzaamheid.”

Opvallend is dat de Amerikaanse aanpak in de presentatie radicaler oogt dan in de praktijk. „Als je de onderliggende documenten leest, zie je dat de wetenschappelijke onderbouwing helemaal niet zoveel afwijkt als dat het voorheen was. Zo wordt minder bewerkt eten aangeraden, net als volkorenproducten en het beperken van toegevoegde suikers. Het grootste verschil zit ‘m in de hoeveelheid dierlijke eiwitten en nadruk op verzadigd vet.”

Tegelijkertijd plaatst Lutgerink een kanttekening bij de praktische uitwerking. „Als je veel vlees en volle zuivel eet, zit je al snel boven de aanbevolen grens van verzadigd vet. De Amerikanen stellen die op maximaal 10 procent van de dagelijkse calorie-inname.”

Kritiek op Amerikaanse aanpak

Er is ook kritiek op de manier waarop de Amerikaanse richtlijnen tot stand zijn gekomen. „In Nederland werken we met onafhankelijke wetenschappers die op basis van onderzoek voedingsrichtlijnen opstellen. In de VS worden deze richtlijnen gepresenteerd door het Witte Huis.” Daarbij klinkt kritiek op mogelijke politieke en industriële invloeden, bijvoorbeeld vanuit de zuivel- en vee-industrie.

Nieuwe Schijf van Vijf op komst

In april verschijnt een vernieuwde Schijf van Vijf. Wat kunnen we daarvan verwachten? „De Schijf wordt continu aangepast aan de laatste stand van de wetenschap”, zegt Lutgerink. „De hoofdadviezen blijven overeind: veel groenten, fruit en volkorenproducten. Waar nu ruimte is voor vlees, komt er meer nadruk te liggen op plantaardige producten als eiwitbron. Ook worden de aanbevolen hoeveelheden aangepast.”

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties