‘Eenzaamheid mannen even schadelijk als 15 sigaretten per dag’

Veel mannen kampen met eenzaamheid door een gebrek aan echt menselijk contact. Ze zijn eenzaam, ondanks (of misschien dankzij) de globalisering en digitalisering. Psychiater en professor Rogier Hoenders kaart dat probleem deze Movembermaand aan. Hoenders stelt dat eenzaamheid onder mannen net zo schadelijk voor je is als het roken van vijftien sigaretten of het drinken van zes glazen alcohol per dag. Metro sprak met hem.

Mocht je opvallend veel mannen met een snor zien deze maand, dat kan kloppen. We zitten in Movembermaand november. Mannen laten hun snor staan om bewustzijn rondom mannelijke gezondheid te creëren, zowel fysiek als mentaal.

Dat blijkt nog altijd nodig, als je nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) ziet. Het RIVM deed onderzoek en concludeert dat bijna de helft van alle Nederlandse mannen van 18 jaar en ouder eenzaamheid ervaart. Volgens het CBS is zelfdoding doodsoorzaak nummer één onder mannen tussen de 30 en 35 jaar. Bij mannen komt zelfdoding twee keer zo vaak voor als bij vrouwen.

Eenzaamheid heeft verontrustende gevolgen

Eenzaamheid vormt een groeiend risico voor de mentale gezondheid van Nederlandse mannen. Dat heeft verontrustende gevolgen zoals depressie, angststoornissen, middelenmisbruik en een verhoogde kans op zelfdoding. In de Movembermaand roepen deskundigen en organisaties op om de stilte over eenzame mannen te doorbreken. Er moet worden samengewerkt aan oplossingen en preventie die eenzaamheid en mentale problemen bij mannen helpen voorkomen. Wereldwijd wordt actiegevoerd.

Het grootste onzichtbare gezondheidsprobleem van deze tijd

Prof. dr. Rogier Hoenders werkt in Groningen. Hij is psychiater, mindfulness-trainer en hoogleraar leefstijl, zingeving en geestelijke gezondheid. Hij benadrukt deze Movembermaand het belang van een gezonde leefstijl, inclusief zingeving bij het voorkomen van mentale problemen: „Eenzaamheid is misschien wel het grootste onzichtbare gezondheidsprobleem van deze tijd. Dat zien we iets meer bij mannen dan bij vrouwen. Online communities, zoals gamingplatforms, nemen steeds vaker de rol van sociale contact over. Hoewel digitale verbinding kansen biedt, kan het echt menselijk contact nooit vervangen. We zijn immers zoogdieren, sociale wezens. We moeten mannen helpen betekenisvolle contacten te creëren, zowel offline als online. Ze moeten tools krijgen om emotionele veerkracht op te bouwen, onder meer door een gezonde leefstijl.”

Heeft u (een wetenschappelijke) verklaring voor waarom meer mannen eenzaam zijn dan vrouwen en waarom zij eerder tot zelfdoding overgaan?

„Eenzaamheid heeft bij mannen vooral het karakter van sociale eenzaamheid, dus een beperkt netwerk. Dat komt mogelijk doordat mannen vaak minder sociale vaardigheden hebben. Bij vrouwen uit de eenzaamheid zich meer in het eenzaam voelen. Vrouwen hebben vaker gedachten en doen meer pogingen tot zelfmoord, maar mannen plegen twee keer vaker daadwerkelijk zelfmoord. Dat komt vermoedelijk doordat mannen dodelijkere methodes kiezen. Ook speelt alcoholgebruik een rol, dat vergroot de kans op zelfmoord.”

Eenzaamheid kan leiden tot stress en angst

Wat gebeurt er met lichaam en geest als je heel weinig menselijk contact hebt?

„We zijn zoals gezegd zoogdieren en dus zijn sociale contacten cruciaal voor onze gezondheid. Chronische eenzaamheid kan leiden tot stress, depressie en angst, dementie en een toename van zelfmoordgedachten. Op lichamelijk gebied vergroot het de kans op hart en vaatziekten en vermindert het ons immuunsysteem.”

Kunt u iets meer vertellen over het feit dat eenzaamheid blijkbaar even schadelijk is voor de mens als het roken van vijftien sigaretten en het drinken van zes glazen alcohol per dag?

„De getallen komen uit een grote overzichtsstudie van bijna 150 onderzoeken naar de invloed van (een gebrek aan) sociale relaties op overlijden. Toen bleek er 50 procent meer kans op overleven te zijn als iemand sterke sociale banden heeft. Dat werd vergeleken met een aantal leefstijlfactoren, zoals roken en drinken. Toen bleek dat het schadelijke effect van eenzaamheid vergelijkbaar is met vijftien sigaretten roken. Echter, dit soort verbanden zijn complex en er kunnen ook andere indirecte redenen zijn. Zo hebben eenzame mensen vaker een ongezondere leefstijl en dat kan ook een deel van dat effect verklaren. Hoe dan ook, eenzaamheid is fysiek en mentaal ongezond voor ons. Dat is zeker.”

Het percentage eenzame mannen is volgens onderzoek na de coronaperiode gelijk gebleven en niet gedaald. Hoe komt dat?

„Tijdens corona nam emotionele eenzaamheid toe van 18 naar 25 procent, vooral vanwege de maatregelen van sociale distantie. Mogelijk is tijdens die periode het al kwetsbare sociale netwerk van sommige mannen ingestort en dat herstelt dan niet zomaar. Dat kost tijd en wordt mogelijk ook gehinderd door te toename van stress, angst en depressie in die periode.”

Voor wie meer wil weten of wil bijdragen: nl.movember.com.

Denk jij aan zelfdoding? Je bent niet alleen. Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via www.113.nl of bel 113 (lokaal tarief) of 0800-0113 (gratis).

Herken je jezelf in deze eigenschappen of dit artikel en wil je hier met een professionele hulpverlener over praten? Praat dan gratis en anoniem met de MIND Hulplijn. 

Meer weten over gezondheid? In deze stukken helpen we je op weg:

Reacties