Mensenrechten wereldwijd onder druk zegt Human Rights Watch

Mensenrechten staan wereldwijd steeds meer onder spanning. Dat blijkt uit het World Report 2026 van Human Rights Watch, waarin de organisatie waarschuwt dat het internationale systeem dat rechten en vrijheden moet beschermen, ernstig verzwakt raakt.

Volgens het rapport is sprake van een duidelijke terugval van democratie. Waar decennialang vooruitgang werd geboekt, leeft inmiddels zo’n 72 procent van de wereldbevolking in landen met een autoritair bestuur. De wereld zou daarmee zijn teruggezakt naar het niveau van midden jaren 80. Grote landen als China en Rusland zijn minder vrij dan twintig jaar geleden, maar ook in westerse democratieën neemt de druk toe.

Democratie onder vuur

De auteurs zien dat gekozen leiders in meerdere landen via verkiezingen aan de macht komen en daarna stap voor stap democratische instituties uithollen. Rechters, media en het parlement worden ingeperkt, waardoor ook fundamentele rechten onder druk komen te staan. Dat patroon is volgens het rapport zichtbaar in onder meer India, Turkije, de Filipijnen, El Salvador en Hongarije.

Democratie is geen garantie tegen mensenrechtenschendingen, benadrukt Human Rights Watch. Ook landen met een lange democratische traditie kennen een problematisch verleden en actuele misstanden. Toch geldt volgens de organisatie dat zodra democratische waarborgen verdwijnen, ook burgerrechten snel volgen.

Mensenrechten in de Verenigde Staten

Een opvallend deel van het rapport richt zich op de Verenigde Staten onder president Donald Trump. In zijn tweede ambtstermijn zou het land in korte tijd meerdere pijlers van de rechtsstaat hebben verzwakt. Het gaat onder meer om beperkingen van de rechterlijke macht, het terugdraaien van vrouwenrechten, het afbouwen van sociale voorzieningen en het onder druk zetten van media, universiteiten en maatschappelijke organisaties.

Ook op het migratiebeleid klinkt stevige kritiek. Asielzoekers en migranten zouden te maken krijgen met onmenselijke omstandigheden en ongelijke behandeling. In 2025 stierven tientallen mensen in Amerikaanse vreemdelingendetentie, terwijl hard optreden van immigratiediensten volgens het rapport leidde tot angst in hele gemeenschappen.

Metro schreef eerder al over demontraties tegen de Amerikaanse immigratiedienst ICE in Minneapolis.

Geweld buiten de grenzen

De zorgen beperken zich niet tot binnenlands beleid. Het rapport beschrijft ook dodelijke militaire acties buiten de VS, waarbij honderden mensen omkwamen zonder vorm van rechtsgang. Daarmee zou internationaal recht verder worden uitgehold, juist door een land dat ooit een belangrijke rol speelde bij het opzetten van die regels.

Ook het internationale vangnet tegen oorlogsmisdaden en genocide brokkelt af, waarschuwt Human Rights Watch. Afspraken die na de Holocaust en de genocides in Rwanda en Bosnië zijn gemaakt om burgers te beschermen, verliezen snel hun kracht.

Het principe dat landen gezamenlijk moeten ingrijpen bij massaal geweld wordt nauwelijks nog toegepast, terwijl het Internationaal Strafhof steeds vaker wordt ondermijnd.

Internationale samenwerking

Rusland veroordeelde zelfs rechters van het hof, terwijl leiders die door het Strafhof worden gezocht toch welkom zijn bij andere regeringen. Opvallend is de rol van de Verenigde Staten, die zich onder president Donald Trump verder hebben teruggetrokken uit internationale samenwerking en het Strafhof met sancties onder druk zetten.

Daardoor ontbreekt steeds vaker vervolging van ernstige misdrijven, zoals nu in Soedan, waar opnieuw grootschalig geweld plaatsvindt terwijl internationale tegenactie uitblijft.

Oproep tot tegenwicht

Human Rights Watch spreekt van een beslissend moment. Om verdere afbraak van de democratie te voorkomen, roept de organisatie landen die mensenrechten nog wel serieus nemen op om samen op te trekken. Overheden, maatschappelijke organisaties en internationale instellingen moeten volgens het rapport een tegenmacht vormen tegen autoritaire trends.

De conclusie is somber, maar niet fatalistisch. Mensenrechten staan wereldwijd onder druk, stelt Human Rights Watch, zonder gezamenlijke actie dreigt het systeem dat ze beschermt verder af te brokkelen.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties