Je moet maar durven en filmmaker Mstyslav Chernov durft. Hij ging tijdenlang mee met soldaten uit Oekraïne, in gevecht met de Russen. Het leverde een bijzondere film op, 2000 meters to Andriivka, of beter gezegd: een documentaire. Het is fascinerend, alsof je er zelf bij bent.
Vanaf morgen draait 2000 meters to Andriivka in de bioscoop. Metro zag de 106 minuten durende docu al voor de Filmrecensie van de Week. Misschien is zo’n indringend werk niet meteen logisch bioscoopmateriaal. Anderzijds kunnen we ook zeggen dat die aangrijpende oorlogsbeelden op zo’n groot filmdoek – tussen haakjes – ‘prachtig zijn’.
Oscar-winnaar uit Oekraïne
Je volgt bij deze film dus soldaten uit Oekraïne, de meeste jong. Deze kijker begrijpt dat er aan de andere kant van de loopgraven ook Russische jongens zijn, die vrijwel nooit bewust voor het doodschieten van mensen gekozen hebben. Filmmaker Mstyslav Chernov komt echter zelf uit Oekraïne, dus zijn keuze is niet meer dan logisch.
Chernov is overigens niet zomaar iemand. Hij maakte in 2023 al 20 Days in Mariupol, de stad die zo verschrikkelijk onder vuur lag. Dat was zo indrukwekkend dat de 40-jarige regisseur een Oscar won voor beste documentaire. Over Mariupol werd ook al een serie gemaakt, 82 dagen in de hel. Metro schreef daarover in televisierubriek Blik op de Buis. 2000 meters to Andriivka is weer andere koek, ‘we’ gaan nu mee naar het front. Opvallend: met een nogal klein groepje soldaten in dit geval (de meesten zonder naam), in plaats van een massale bestorming door mannen die strijden voor de vrijheid van Oekraïne.
Vechten om iets wat ooit maar een dorpje was
De context ontbreekt eerlijk gezegd wat aan het begin. Vriend Google moest wat helpen: het aan flarden geschoten Andriivka was ooit een dorp met maar een paar duizend inwoners, ten noorden van De Krim in Oost-Oekraïne. Toch ligt het strategisch belangrijk. De Russen hebben het dorp ingenomen en de soldaten die Chernov volgt, moeten het terugveroveren. Hoewel ze maar 2 kilometer van het vlekje verwijderd zijn, is de missie levensgevaarlijk.
Eerder deden collega-soldaten al maanden over een korte afstand. Elke meter eiste opnieuw z’n tol. De hoofdrolspelers van nu liggen veel in loopgraven, maar begeven zich vooral door een smal strook bos dat grotendeels is afgebrand. Overal is modder en troep, het ziet er nogal luguber uit. Het weer oogt heerlijk, maar het ruikt in het bos naar explosieven en de dood.
Gebroken elleboog, schreeuwende soldaat
Mstyslav Chernov mag zijn journalistenhesje niet meer aantrekken: „Dan zijn we een target.” De filmgigant uit Oekraïne draait niet van een afstandje, hij zit er bovenop en jij als kijker daarom ook. Vaak zie je als toeschouwer niet goed wat er aan de hand is, want er is veel beweging. Rennen, wegduiken, scheppen in een loopgraaf, er gebeurt veel. Toch heb je ook wel enig idee en soms zijn dingen volstrekt duidelijk. Een gebroken elleboog die aan het lichaam van een schreeuwende soldaat bungelt, laat tenslotte niets aan de verbeelding over. Maar waar ze steeds op schieten? Geen idee. Of nou ja, op Russen ongetwijfeld – steevast „motherfuckers” genoemd, elders in het bos. Maar je ziet ze niet.
Hoewel we het allemaal weten, is het toch best confronterend om te zien hoe jong sommige gasten zijn. Zo zie je in 2000 meters to Andriivka een soldaat van 22 (toen Rusland Oekraïne binnenviel, was hij 12). Deze goedlachse vent denkt met plezier terug aan zijn studententijd in Kharkiv. De stem van Chernov: „Hij werd later elders ingezet en geraakt bij gevechten. Zijn lichaam is nooit meer teruggevonden.” Een andere soldaat, iets ouder, zie je voor je ogen doodgeschoten worden. Er volgen beelden van zijn begrafenis (de 56ste van een soldaat in zijn woonplaats) en zijn treurende moeder.
Kiezen voor vechten voor Oekraïne of iets anders
Een sergeant, ook een twintiger, vouwt een papier open. Daarop staat de strategie, waarop hij zegt: „Het is de 21ste eeuw en dit is de manier waarop we communiceren.” En ander vertelt dat hij nooit soldaat had willen worden. De jongeman hoort troostende woorden: „Niemand van ons.” Regisseur Chernov voegt dan toe: „Iedereen had een keuze. De jongens kozen toch voor een wapen, ik voor de camera.”
Met die camera heeft de kunstenaar uit Oekraïne verbluffend mooie beelden gemaakt. Als Andriivka bijna is bereikt, wordt de docu zelfs spannend. Alsof het uiteindelijk toch nog een speelfilm is geworden.
Metro sprak onlangs met journalist en fotograaf Daphne Wesdorp (28). Zij verblijft en werkt al bijna vier jaar in Oekraïne.
Beoordeling uit 5: 4
Artikelen over nieuwe films lees je bij Metro op woensdagen. De komende weken praten we bij over Verliefd op Curaçao (interview met Joy Delima), Het Land van Johan en de komedie Bledders.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Reacties
Over de auteur
