Op reis met leerplichtige kinderen? Sonja ging op gezinssabbatical en geeft tips

De reislustige Sonja Onclin (43) en haar man besluiten dat ze een langere reis mét hun twee kinderen willen maken. Maar hoe moet dat met financiën, werk en leerplichtige kinderen? Onclin schreef er het boek Wij zijn even weg over en legt uit waar je met zo’n gezinssabbatical allemaal rekening mee moet houden.  

Een periode ertussenuit knijpen voor een reis of avontuur in het buitenland, menig mens droomt ervan. Eerder vertelde journalist Karine Hoenderdos aan Metro hoe ze op haar 58ste een ‘volwassen tussenjaar’ nam en toegepast psycholoog Merijn Ruis besloot als ‘geluksexperiment’ een jaar lang alleen maar dingen te doen waar hij blij van werd.

In het kort

• Sonja Onclin schreef een boek over haar gezinssabbatical en de uitdagingen daarbij.
• Het gezin koos ervoor om zich tijdelijk uit te schrijven vanwege leerplichtige kinderen.
• Onclin benadrukt het belang van voorbereiding, zoals verzekeringen en financiën regelen.
• De sabbatical bracht hechte gezinsbanden en inspireerde tot nieuwe dromen en reizen.
• Haar boek biedt praktische tips voor gezinnen die hun reisdromen willen najagen.

Op reis met gezin

Ook Onclin is voorstander van het najagen van dat soort dromen. Zij en haar partner zijn reisliefhebbers. Na hun studententijd backpackt het koppel een periode samen door Zuid-Oost-Azië. „We wilden samen de wereld ontdekken, vrij zijn en leren van die ervaringen. Maar daarna rol je in Nederland vaak in een uitgestippeld leven. Je krijgt een baan, koopt een huis, sticht een gezin en doorloopt de riedel die een hoop mensen kennen. Dat voelde goed, maar we besloten niet te trouwen zodat we geld konden sparen voor een toekomstige reis.” 

Zo’n acht jaar geleden, tijdens een vakantie in Slovenië, besluiten Onclin en haar partner dat ze op reis willen met hun gezin. „We wilden ook onze kinderen meegeven hoe het is om op wereldreis te gaan. Daarom gunden we het onszelf om een plan te maken en binnen een half jaar te vertrekken. Dat betekende dat we een half jaar de tijd hadden om alles te regelen. Met werk, het huis en wellicht het grootste obstakel: de leerplicht van onze kinderen.” 

Waar te beginnen?

Het koppel gaat online op zoek naar gelijkgestemden en organisaties die meer van dit type reizen afweten. „We zijn contact gaan zoeken met mensen die zoiets al hadden gedaan en stelden deze groep ouders allerlei vragen. Als je in contact komt met deze mensen, gaat er al een wereld voor je open. Je bent namelijk niet de enige, er zijn heel veel mensen die dit al waarmaken. We weten dat alleen niet omdat we zo in een eigen bubbel leven.” 

Wat betreft de leerplicht van hun twee kinderen, beginnen Onclin en haar partner bij de schooldirecteur. „Wij hadden het geluk dat zij heel ruimdenkend was en ons aanmoedigde om dit waar te maken. Dat gesprek gaf al veel vertrouwen, maar zij kwam niet onder de leerplicht uit. Je hebt in Nederland namelijk de school- en leerplicht. Voor een paar beroepen gelden uitzonderingen omdat ze reizen voor werk, maar dat was bij ons niet het geval. Wij moesten langs de leerplichtambtenaar. Hoewel hij ons plan goed in elkaar vond zitten, gaf hij geen goedkeuring. We mochten onze kinderen wel onderwijs laten volgen in het buitenland, maar wij wilden reizen en niet op één plek blijven. De leerplichtambtenaar legde ons uit dat we ons moesten verdiepen in het uitschrijven uit het basisregister. Uiteindelijk hebben wij daarvoor gekozen, met ondersteuning van school. We kregen lesmateriaal mee en zodra we zouden terugkomen, mochten de kinderen weer instromen in hun klas.” 

Leerplichtige kinderen

Onclin legt uit dat juist veel ouders huiverig zijn voor de leerplicht en de reactie van de school. „Mijn advies daarin is: ‘Denk in mogelijkheden’. Maar als een school enorm tegenwerkt, kun je je ook afvragen of die school dan wel bij jullie past. Toen de leerplichtambtenaar ons plan afkeurde, maar tegelijkertijd ook met tips kwam, realiseerde ik wel dat niet één persoon bepaalt of wij onze droom zouden najagen. Waar een wil is, is namelijk een weg.” 

Onclin legt uit dat er vier wegen zijn om met leerplichtige kinderen te reizen:

1. Tijdelijk uitschrijven uit het basisregister. 
2. Gewoon gaan en eventueel een boete riskeren.
3. Inschrijven op een school in het buitenland (maar dan wordt het een ander soort reis).
4. Via artikel 41 van de Wet op het primair Onderwijs kun je de mogelijkheid krijgen om aangepast onderwijs te organiseren.

Onclin vervolgt: „Van die laatste weg wordt steeds vaker gebruikgemaakt. Tegenwoordig is er meer mogelijk als het gaat om alternatieve of flexibele onderwijsvormen. Toen wij bij de leerplichtambtenaar aanklopten, was het allemaal nog wat klassieker ingericht.” 

Voorbereiden

Onclin kiest er uiteindelijk voor om haar gezin uit te schrijven. „Dat vonden we best spannend en je moet ook nadenken over allerlei praktische zaken. Zoals het behouden van verzekeringen en toegang tot de zorgverzekering. Daarin moet je contact hebben met deze organisaties en allerlei zaken afstemmen. En ja, daar haken een hoop mensen op af. Het vergt namelijk de nodige voorbereiding. Toen wij later opnieuw op reis gingen, liepen dat soort zaken een stuk vlotter. Omdat we wisten welke wegen we moesten bewandelen. Als leek zou ik daar toch zeker een half jaar voor uittrekken. Maar ik moedig wel aan om een datum vast te zetten. Anders schuif je zo’n reis al snel op de lange baan.” 

Maar hoe reageerden de kinderen destijds op het plan van hun ouders? „Onze oudste was toen 9 jaar en stond er niet per se om te springen. Een half jaar weg uit haar vertrouwde omgeving en niet weten wat voor reis ze tegemoet ging, dat was voor haar een onwennig idee. Het sociale stuk was daarin best een uitdaging, zeker als jouw omgeving niet zo bekend is met dit soort plannen. Voor kinderen is het toch al snel raar en een half jaar is dan een abstracte periode. We hebben daar goed met elkaar over gesproken en ook hen op voorbereid.” 

Uitdagingen van gezinssabbatical

Naast de leerplicht komen er nog meer uitdagingen bij zo’n gezinssabbatical kijken. „Dat onzekere en onbekende gevoel was bijvoorbeeld ook best ingewikkeld, maar ook praktische zaken zoals een oppas regelen voor huisdieren, ontslag nemen en het daarbij komende inkomensverlies van een half jaar. Mijn man vroeg een sabbatical aan bij zijn werkgever in het onderwijs, waardoor wij wel verzekerd waren van zijn inkomen als we terugkwamen.” 

Onclin vertelt over haar eigen werksituatie: „Voor onze reis werkte ik als communicatieadviseur in loondienst, maar later ben ik als freelancer gaan werken. Na onze eerste gezinssabbatical wilde ik die vrijheid op werkgebied behouden. Ik ben op interim- en projectbasis blijven werken en kon later ook tijdens onze reizen werken.”

Financiën

Maar ook financiën kunnen een uitdaging zijn bij reizen. „Wij sparen en proberen onze vaste lasten zo laag mogelijk te houden. Daardoor hebben we altijd een potje voor reizen gehad. Dat moet wel kunnen. Leef je meer in het moment en geef je al jouw geld uit, dan is het moeilijker om een reis bij elkaar te sparen.” 

Maar dat betekent volgens Onclin niet dat zo’n reis alleen is weggelegd voor mensen met veel geld. „Wij waren niet rijk, maar we hadden dus wel een spaarpotje. Als je een gezonde financiële situatie hebt, dan moet het kunnen. Maar er is natuurlijk ook een groep mensen die het financieel slechter heeft en dit niet kan doen.”

Boek Wij zijn even weg

Het gezin reist uiteindelijk een half jaar lang in een volkswagenbusje door de landen als Spanje, Portugal, Griekenland, Albanië, Montenegro, Bosnië en Slovenië. „En het bleef uiteindelijk niet bij die ene reis”, aldus Onclin. Later volgt er nog een surfreis van acht maanden richting Spanje en Portugal en ook woont het gezin een jaar lang in een badplaats in Zuid-Spanje. „Na onze eerste gezinssabbatical in 2019 kreeg ik allerlei vragen van mensen. Ik ben van oorsprong journalist een deelde veel van onze reis op social media. Veel mensen vertelden dat zij eenzelfde droom hadden, maar niet wisten hoe je zoiets moest aanpakken.”

Na de eerste reis organiseert Onclin presentaties en evenementen om mensen te informeren over het reizen met gezinnen en later volgt daar het boek Wij zijn even weg. „Ik schreef tijdens onze reizen veel op. Als wij die eerste reis niet waren begonnen, hadden we ook andere dromen nooit waargemaakt. Daarom wilde ik dat boek schrijven. Er zijn namelijk veel dingen die onmogelijk lijken, maar het niet zijn. Dit boek is een aanmoediging om je dromen achterna te gaan.”

Naast hun eigen reisverhaal, sprak Onclin voor haar boek met meerdere gezinnen die eenzelfde stap zetten. „Allemaal gezinnen die bewuste keuzes durfden te maken in het leven, in plaats van meegaan in de verwachtingen van de maatschappij.”

Dromen najagen  

Wat zo’n gezinssabbatical Onclin en haar gezin heeft gebracht? „We zijn als gezin heel hecht geworden, we hebben namelijk veel tijd met elkaar doorgebracht. Je leert elkaar goed kennen en aanvoelen. Dat heeft ons als gezin sterker en ruimdenkend gemaakt. Onze oudste dochter is nu 16 jaar en zij is vorig jaar twee maanden gaan zeilen in het Caribisch gebied. Zij heeft van ons meegekregen dat je dromen moet najagen. Onze dochter heeft uiteindelijk zelf een plan gemaakt, een groot deel van haar reis zelf betaald en heeft ook een gedeelte van haar havo 4 aan boord gedaan. Dat had zij niet kunnen doen als zij die leerschool niet had gekregen tijdens onze reizen. Door de gezinssabbatical kwamen wij uit onze bubbel en ook je netwerk wordt groter. Daardoor werden wij alleen maar meer geïnspireerd om te doen wat we wilden doen. Daarnaast hebben we vriendschappen gesloten over de hele wereld en zijn onze kinderen heel avontuurlijk en ondernemend ingesteld.” 

Realistisch beeld

Het gezin maakt uiteindelijk drie grote reizen samen. Onclin vertelt daar haar jongste zoon, die inmiddels 11 jaar is, nu juist graag thuis in Nederland vertoeft. „Toen hij 4 was, vond hij de reis geweldig en had de oudste daar juist meer moeite mee. Nu wil de oudste alleen maar reizen. Dat laat zien dat ook de leeftijdsfases heel verschillend zijn en invloed hebben op zo’n reis. En nee, het is niet altijd makkelijk geweest. Je doet namelijk iets wat een hoop mensen niet doen en bent veel op elkaar aangewezen. Naast het ouderschap moet je namelijk je kinderen ook lesgeven en doordat er minder sociale contacten zijn, heb je ook op vriendschappelijk niveau ander contact met het gezin. Daardoor lopen allerlei rollen door elkaar. Dat is heel mooi en waardevol, maar ook soms ingewikkeld.” 

En voor alle ouders bij wie de reisdrift begint te borrelen, stelt Onclin voor: „Ga in gesprek met gelijkgestemden. Zoek naar gezinnen die dezelfde soort plannen maakten. Praat met mensen die al verder zijn in het stuk waar jij graag zou willen staan en verdiep je daarin. Veel mensen denken dat je op zo’n reis een droomleven leidt, maar mijn boek schetst ook een realistische blik. Er zijn ook minder mooie kanten en obstakels die je tegenkomt en het is aan jou om te bepalen of dat wel of niet bij je past. Op social media zien we alleen maar de mooie plaatjes, maar dat is niet de realiteit.” 

Nieuwe reis

En staat er al een nieuwe reis voor het gezin van Onclin gepland? „We zijn nu weer 1,5 jaar in Nederland en onze jongste wil graag hier zijn. Daarnaast ben ik net begonnen met een betekenisvolle baan in loondienst en dus voelt het ook voor mij nu niet goed om weg te gaan. Maar de verwachting is dat we binnen vijf jaar weer op reis gaan. Nu genieten we van reizen in de vakantieperiode. We hopen natuurlijk dat onze kinderen mee op reis willen blijven gaan. Vorig jaar interviewde ik een gezin dat met vier volwassen kinderen maandenlang ging reizen. Dat kan dus ook. Maar die beslissing ligt bij mijn kinderen zelf. Ze mogen ook tijdelijk overkomen en een periode meereizen. Daarin denken we heel erg in mogelijkheden. Maar dat we weer weggaan, dat is een ding wat zeker is.” 

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties