Taboe op schulden door gokken onder jeugd: ‘Jongen had 350.000 euro’

Praten over gokken en gokverslaving blijft voor veel Nederlanders een gevoelig onderwerp. Uit onderzoek blijkt dat 56 procent van de Nederlanders een taboe ervaart op het bespreken van gokproblemen. Succesverhalen daarentegen…

Dat taboe leeft ook onder jongeren, ziet jongerenwerker Matheus Sales de Moura van Jongerencentrum Pitstop in Eindhoven. De problemen blijven vaak onderbelicht.

Online gokken is nog nooit zo makkelijk geweest. Een mobieltje, internet, meer heb je eigenlijk niet nodig. Steeds meer jongeren komen dan ook in de problemen door online gokken. Er is ook meer bekendheid over gokverslaving. Het traditionele beeld van een gokverslaafde die dagelijks naar het casino gaat, is inmiddels achterhaald. Ook op je telefoon kan een jongere verslavende gokspellen doen.

Schaamte ontstaat als het misgaat

„Jongeren praten met elkaar en met mij over alle thema’s. Er is eigenlijk niets dat onbespreekbaar is”, zegt De Moura. „Maar er is wel een schaamtecultuur als het gaat om problemen.” Volgens jongerenwerker ontstaat die schaamte vooral wanneer gokken steeds meer geld kost en als de jongere er in het dagelijks leven last van heeft, zoals op school, op het werk of in de thuissituatie. „Als jongeren structureel geld verliezen en er problemen ontstaan op andere leefgebieden, dan zie je die schaamte. Daar moet je echt doorheen breken.”

Gokproblemen staan daarbij zelden op zichzelf. „Veel jongeren die ik spreek hebben niet één probleem. Gokken komt vaak voort uit een bepaalde voedingsbodem.” Die voedingsbodem is vaak een combinatie van kwetsbaarheid, gebrek aan perspectief en het missen van rolmodellen. „Soms is papa niet in beeld, of wonen ze in kwetsbare wijken. Dan is de vraag: hoe weerbaar ben je tegen de verleidingen van het leven?”

Gokken is genormaliseerd

Uit het onderzoek van De Kansspelautoriteit blijkt dat bijna de helft van de Nederlanders maandelijks gokt. Die normalisering ziet De Moura ook terug bij jongeren, vooral rond sportweddenschappen. „Sportwedstrijden worden onderling genormaliseerd. Jongeren zeggen: als je de informatie weet, is het geen gokken meer.”

Gokken kan altijd en overal, dankzij de digitalisering. We hebben vrijwel overal bereik en dat maakt het erg verleidelijk om eens een gokje te wagen. „Deze generatie groeit op met de 24/7-economie. Online kun je altijd gokken.”

Volgens De Moura is dat gokken steeds onzichtbaarder geworden. „Je zit op de bank, Netflix staat aan, en ondertussen kun je gewoon verder gaan met gokken.”

Winsten worden gedeeld, verliezen verzwegen

Als ze een paar duizend euro hebben gewonnen, spreken jongeren daar vaak openlijk over. Ze hebben een gevoel van trots en voldoening. Maar verlies verbergen ze liever, die gevoelens van schaamte stoppen ze bij voorkeur weg. „Er heeft nog nooit iemand tegen mij opgeschept hoeveel gokschulden hij heeft”, zegt de jongerenwerker. „Je hoort alleen maar de succesverhalen. Jongeren vertellen me echt wel over de schulden, maar niet snel over hun gokschulden.”

Wat hij wel hoort, zijn verhalen over succes. „Ze vertellen dat ze 8.000 euro gewonnen hebben, maar niet hoeveel ze verloren hebben.” Op scholen hoort hij soms wel over schulden. „Dan vertellen jongeren dat ze 2.000 euro schuld hebben. Daar maak ik me soms echt zorgen over.”

Meer aandacht voor geld in het onderwijs

Volgens De Moura is er te weinig aandacht voor financiële educatie. „Ik denk niet dat scholen hier genoeg in investeren. Ze zijn verlegen om dit soort onderwerpen te bespreken. De manier waarop het onderwerp wordt aangeboden is belangrijk. Als het saai klinkt, of juist abstract, dan haken de leerlingen zo af. Niemand zit te wachten op een les die ‘financiële educatie’ heet. Ik geef zelf ook lessen, met de naam ‘hoe word je rijk?’. En dan leer je jongeren omgaan met een budget. Zo trekt het wel jongeren aan.”

Van belang is ook dat er vertrouwensrelatie is met de jongeren, vertelt De Moura. Dat vertrouwen zorgt ervoor dat jongeren open durven te zijn. Een nieuwe soort verslaving is die van de ‘meme coins’, de wat kleine cryptomunten waarvan de koers enorm kan schommelen – volatiel, wordt dat genoemd. „Ze laten hun wallet zien. Dan zie je crypto, investeringen, bedragen.”

Hij sprak jongeren die dachten het financieel al helemaal gemaakt te hebben, omdat ze een fiks geldbedrag hadden gewonnen. „Ik heb jongeren gesproken die mij lieten zien dat ze 350.000 euro in hun portfolio hadden. Ik zei: koop een appartement.” Hoe het af is gelopen met hem weet hij niet, maar De Moura vermoedt dat het geld naar andere doeleinden is gegaan.

Signalen gokken zijn vaak subtiel

Wanneer gokken problematisch wordt, verschilt per persoon. Metro schreef al eerder over de signalen waaraan je problematisch gokken of zelfs een gokverslaving, kunt herkennen. Er gaan vaak wel signalen aan vooraf, waarvan sommige erg subtiel kunnen zijn. „Als je merkt dat iemand constant met geld bezig is, zich afzondert, dingen verbergt over geld, of somber en stressvol is, kan dat een signaal zijn”, zegt De Moura.

In een campagne om jongeren meer bewust te maken van het gevaar van gokverslaving, legden de makers nadruk op het belang van alertheid binnen de vriendengroep. „We zeggen ook: let op je vrienden. Welke jongere liegt of verbergt dingen over geld?”

Gesprek zonder oordeel

Het gesprek aangaan met de jongere waar je je zorgen over maakt is belangrijk, maar alleen zonder veroordeling. Want de jongeren kampen vaak al met genoeg schaamte- en schuldgevoelens. „Je moet je oordeel parkeren. Vaak denken mensen: eigen schuld, dom.”

Gokken is volgens De Moura een vlucht en dat maakt het er ook zo moeilijk ervoor uit te komen, of om radicaal te stoppen. Door overmatig gokken, hoef je in de situatie niet bezig te zijn met de problemen in je dagelijkse leven. Je talloze schulden, je gevoelens van eenzaamheid of je naderende ontslag. „Het is een dopaminekick, keer op keer.” En dat houdt het gokken in stand.

Hij roept jongeren én hun omgeving op om het onderwerp bespreekbaar te maken. „Gokken komt veel vaker voor dan mensen denken, dus mensen hoeven zich daar absoluut niet voor te schamen.”

Hulp voor gokken beter vindbaar maken

Uit het genoemde onderzoek van blijkt dat ruim de helft van de Nederlanders niet weet waar zij terechtkunnen voor hulp bij gokproblemen. De Moura herkent dat bij jongeren. „Veel mensen weten niet waar ze hulp kunnen krijgen.” Via de website openovergokken.nl kunnen mensen met gokproblemen informatie vinden en een hulpvraag stellen. Zo kunnen ze ook bij de juiste hulporganisatie terecht komen. Ook kunnen ze zich door laten verwijzen door de huisarts.

Vroeg signalering is cruciaal, om te voorkomen dat de problemen nog meer uit de hand lopen. „Als je om iemand geeft en merkt dat iemand afstandelijker of somberder wordt zonder duidelijke reden, dan moet je dat gesprek aangaan.”

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties