Een maand geen alcohol drinken: voor sommigen is het een goed voornemen na de feestdagen, voor anderen noodzakelijk om gezondheidsredenen. Dry January wordt vaak gezien als een tijdelijke challenge, maar wat gebeurt er eigenlijk met je lichaam als je stopt met drinken? En wat merk je daarvan in het dagelijks leven?
Metro spreekt met een diëtist, leefstijlcoach en personal trainer en met twee vrouwen die het zelf ondervonden.
Alcohol, het is onlosmakelijk verbonden met bepaalde sociale gelegenheden. Een glas champagne tijdens de jaarwisseling, een biertje in de kroeg na werktijd of het weekend inluiden met een vrijdagmiddagborrel, waarbij de wijn rijkelijk vloeit. Hartstikke gezellig, maar voor je gezondheid doet alcohol niet veel goeds. Het geeft vooral een prettig, verdovend gevoel. Grenzen vallen weg, je wordt losser, spontaner, maar daar zit een duidelijke keerzijde aan. Zo verhoogt alcohol onder meer de kans op borstkanker, schreef Metro onlangs. Vooral op latere leeftijd richt het meer schade aan. En wat is een beter moment om te stoppen met alcohol dan in januari, de maand die in het teken staat van goede voornemens? Als je die goede voornemens overigens wil volhouden, lees dit Metro-artikel.
Alcohol drinken
Voor Petra* (29), die vanwege herkenbaarheid liever niet met haar eigen naam in het artikel wil, was alcohol lange tijd een vanzelfsprekend onderdeel van haar leven. Ze woont in Tsjechië, waar bier diep verankerd is in de cultuur. „Tijdens je werklunch zie je mensen al aan het bier zitten. Het is 12.00 uur en iedereen vindt dat normaal. Bier wordt standaard in halve liters verkocht. Als je 0,3 wil, moet je dat er echt bij zeggen.” Bestel je bier op een terras, dan krijg je ook gerust een halve liter.
Mede doordat het zo normaal en sociaal geaccepteerd is, ging Petra haast ongemerkt steeds meer drinken „Het is overal: op terrassen, in reclames. Het hoort erbij.” Tijdens de coronaperiode nam haar alcoholgebruik verder toe. „Ik zat alleen thuis, ik gamede met vrienden en daar hoorde drinken bij. Ook ging ik doordeweeks naar clubs, om naast bier ook cocktails drinken.”
Van recreatief alcoholgebruik tot verslaving
Achteraf zag ze dat het problematisch werd, en dat haar alcoholgebruik steeds meer naar een verslaving neigde. „Niet omdat ik elke dag dronk, maar omdat het zo verweven was met alles.” Hoewel ze nooit dronk tijdens werktijd, had haar werk er wel onder te lijden. „Ik werkte fulltime en dat ging goed, maar ik sliep slecht. Ik ging vaak pas rond 02.00 uur ’s nachts naar bed. Alcohol verstoort je slaap.”
En dat hakte er flink in, vertelt Petra. „Ik was vaak moe. Ik heb nooit voor of tijdens mijn werkdag gedronken, maar ik presteerde over het algemeen minder, doordat ik slecht sliep.”
Hoge leverwaarden door alcohol
Ook kreeg ze lichamelijke klachten en klopte uiteindelijk aan bij de huisarts. „Ik had een nieuwe huisarts nodig en bij de intake werd mijn bloed getest. Daaruit bleek dat mijn leverwaarden verhoogd waren.” Dat kan problematisch zijn, zeker gezien de jonge leeftijd van Petra, die pas 29 is. Het advies was duidelijk. „Twee maanden niet drinken en dan kijken we opnieuw.”
Ze stopte cold turkey met alcohol. De lichamelijke gevolgen vielen mee, vooral in sociaal opzicht was het lastig „Ik miste niet de alcohol zelf, maar de gewoonte. Samen drinken, gezelligheid. Dat voelde heel raar zonder.” Ook bij concerten was er niet meer dat standaard biertje. „Normaal drink je één of twee biertjes. Dan dacht ik: zal ik nu een colaatje nemen? Dat voelde wel ongemakkelijk.”
Beter slapen, door minder alcohol
Lichamelijk merkte ze al snel verschil. „Ik slaap beter en word uitgerust wakker.” In de eerste week voelde ze zich opvallend energiek. „Ik had een soort ‘roze week’. Ik was heel blij, vrolijk en had veel energie.” De twee maanden die de huisarts adviseerde, zijn inmiddels voorbij. Sterker nog: ze drinkt al bijna vier maanden geen druppel alcohol. „Voor nu bevalt het goed.” Uit ervaring weet ze hoe verleidelijk het is om weer terug te vallen in oud gedrag. Zo stopte ze ook met roken, na acht jaar. Bij rokers staan is geen probleem, maar er zelf een opsteken is te tricky.
Ook denkt ze dat haar lichaam niet zo goed op alcohol reageert. „Als ik straks weer ga drinken, weet ik dat ik het ga merken. Dan denk ik: oh ja, zo voelde ik me dus.” Ze wil niet meer terug naar hoe het was, maar wellicht wil ze in de toekomst wel weer een wijntje of biertje in een restaurant drinken, of als ze op vakantie is.
Stoppen uit medische noodzaak
Waar voor Petra vooral de gewoonte en cultuur een uitdaging vormde, stopte Natalie Sylvette Bakker in 2021 volledig met alcohol vanuit medische noodzaak. Ze zocht naar manieren om haar endometrioseklachten te verminderen, in een periode waarin operaties als gevolg van corona steeds werden uitgesteld.
„Ik stond met mijn rug tegen de muur”, vertelt ze. „Mijn operatie werd tot vier keer toe uitgesteld.” Alcohol liet ze bewust staan. „Alcohol wordt sterk afgeraden bij endometriose. Het kan ontstekingen verergeren en de oestrogeenspiegels verhogen, wat de pijn en klachten kan versterken.”
De relatie tussen alcohol en endometriose
Stoppen was voor haar onderdeel van een bredere aanpak. „Naast alcohol links laten liggen, ben ik nog meer gaan doen om de pijn te verminderen. Stoppen hiermee is daar onderdeel van geweest.” Ze heeft er nooit moeite mee gehad, vertelt ze. „Het was een makkelijke keuze omdat het om mijn gezondheid gaat en ik daar alles voor wilde doen omdat de pijn te veel negatieve impact had op mijn leven.”
De uitkomst verraste haar. „Mijn operatie is uiteindelijk niet doorgegaan, maar de pijn is zodanig verminderd dat ik mijn eigen leven weer kan oppakken.” Inmiddels zet ze haar ervaring ook in voor anderen. „Ik begeleid nu vrouwen met endometriose om zelf stappen die ook zelf stappen willen zetten om de pijn te verminderen.”
Volgens Claire Orth, diëtist en leefstijlcoach, en eigenaar van Claire in Context, hechten mensen waarde aan hun wekelijkse wijntje. „In de praktijk hoor ik vaker: ‘Ik wil mijn wijntje blijven drinken’ dan ‘ik wil minderen met alcohol’.”
Alcohol en de sociale omgeving
Wie een gewoonte wil veranderen, loopt volgens Orth vaak tegen dezelfde obstakels aan. „Of het nu gaat om stoppen met alcohol, gezonder eten of meer bewegen: mensen stellen vaak te grote of vage doelen, leunen te veel op motivatie en krijgen negatieve gedachten als iets niet meteen lukt.” Sociale druk speelt daarbij een grote rol. „Net als bij gezonder eten heb je bij stoppen met alcohol te maken met je omgeving.”
Die omgeving beïnvloedt het drinkgedrag sterker dan veel mensen denken. „Als je in een omgeving bent waarin veel wordt gedronken, is de kans groter dat je zelf ook meer drinkt.” En dat werkt ook andersom. „In een omgeving waar minder alcohol normaal is, is de kans juist groter dat je zelf minder drinkt. Vaak heb je niet eens door dat je meer drinkt dan gemiddeld, als je omgeving dat ook doet. We kijken nu eenmaal naar onze omgeving om te bepalen wat ‘normaal’ is.”
Dry January: wat levert niet drinken je op?
Volgens Orth kan Dry January een mooie manier zijn om te ontdekken wat niet drinken je oplevert. „Zo’n periode kan helpen om inzicht te krijgen in je eigen gewoontes.” Zeker voor mensen die moeite hebben met matigen. „Vaak vinden deze mensen het lastig om ‘een beetje’ te drinken. Dat kost soms meer energie dan helemaal niet drinken.”
Zo’n alcoholvrije maand hoeft niet altijd te leiden tot volledig stoppen. „Het kan er ook toe inspireren om wél alcohol te drinken, maar minder dan eerst. Dat geldt ook voor mensen die zwart-wit denken.” Daarbij is concreet zijn belangrijk. „Het helpt om vast te stellen op welke dagen je drinkt en hoeveel. Of hoeveel glazen je maximaal per week drinkt. Abstracte doelen zoals ‘af en toe’ of ‘minder dan eerst’ geven te veel ruimte om toch meer te drinken dan je wilde.”
Betere slaapkwaliteit
De effecten van een maand niet drinken verschillen per persoon en hangen samen met hoeveel iemand daarvoor dronk. „Hoe langer je minder of niet drinkt, hoe meer je dit kunt gaan merken.” Eén van de eerste veranderingen zit vaak in de slaap. „Alcohol zorgt ervoor dat je onrustiger en minder diep slaapt.” Stoppen met drinken kan ervoor zorgen dat mensen zich uitgeruster wakker voelen.
Een betere slaap heeft volgens Orth meerdere voordelen. „Het kan helpen om je fitter te voelen en beter met stress om te gaan.” Slechte slaap kan het afweersysteem verminderen, net als regelmatig alcohol drinken. Daarnaast zorgt slechte slaap er ook voor dat je sneller naar iets ongezonds grijpt, iets wat na alcoholgebruik ook vaker gebeurt.
Een ander voordeel van stoppen met alcohol is dat je minder calorieën binnenkrijgt. „Je krijgt minder calorieën binnen via alcohol, maar alleen als je het niet vervangt door iets anders.” Alcohol levert niet alleen zelf calorieën, maar gaat vaak samen met calorierijke snacks. „Stop je met drinken en vervang je dat niet, dan kan dat flink wat calorieën schelen.”
De werkelijke naam van Petra is bij de redactie bekend.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Reacties
Over de auteur
